جدول اهداف کلان، راهبردها، راهکارها، برنامه ها، اقدامات و پروژه های: بعد جابجائی هوشمند

جدول اهداف کلان، راهبردها، راهکارها، برنامه ها، اقدامات و پروژه های متصور در بعد جابجائی هوشمند

کلیک جهت نمایش جدول در ابعاد بزرگ

برنامه‌ها و اقدامات محتوایی-کاربردی در بعد جابجایی هوشمند

در راستای تحقق شهر هوشمند انجام برنامه‌ها و اقدامات ذیل در محور محتوا-کاربرد از بُعد جابجایی قابل ذکر است.

 

1-    توسعه نظارت بر رعایت قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی

براساس تجارب کشورهای پیشرو در استقرار سیستم‌های نوین مدیریت ترافیک، ارتقاء روش‌های پیشگیری و کنترل حمل و نقل و ترافیک، نقش مهمی در کاهش نرخ تخلفات و حوادث رانندگی داشته است. 

با استفاده از این تجارب و موارد موفق پیاده سازی شده در زمینه توسعه نظارت بر رعایت قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی، اقدامات ذیل مورد پیشنهاد است:  

 

1-1-   استقرار سامانه پلاک خوان و ثبت تخلفات

کاربردهای دوربین پلاک خوان:

• ثبت تخلف ورودی به محدوده طرح ترافیک و زوج و فرد
• ثبت تخلف عبور از چراغ قرمز
• کنترل خطوط BRT و ثبت تخلف تردد غیر مجاز در مسیرهای ویژه
• سامانه ثبت تمامی ترددها قابل استفاده برای:
• محاسبه سرعت میانگین و ثبت تخلف بر مبنای آن
• ثبت تردد ورود خودروهای سنگین
• مدیریت راه از طریق محاسبه طول سفر و ترددشماری
• کشف خودروهای تحت تعقیب
• ثبت تخلف سرعت لحظه ای بر مبنای پلاک
• پلاک خوان پارکینگی
• کنترل گذرگاه یک طرفه و ورود ممنوع
• خودروی پلاک خوان جهت ثبت تخلفات پارک حاشیه ای
• سامانه پرداخت الکترونیکی عوارض

 

سیستم پلاک خوانی محور اصلی طیف گسترده ای از پروژه های حمل و نقل هوشمند و ثبت تخلفات است. به صورت کلی این سامانه در پروژه های زیر کاربرد دارد:

ثبت تخلف ورودی به محدوده طرح ترافیک و زوج و فرد

با نصب دوربین پلاک خوان بر روی یک دکل می توان در تمامی طول شبانه روز پلاک خودروهایی  که از مقابل دوربین در حال گذر هستند را ثبت نمود و با بررسی دیتابیس خودروهای مجاز می توان خودروهای متخلف را تشخیص داده و تخلف مربوطه را ثبت نمود. گفتنی است برای صدور جرائم راهنمایی رانندگی نیاز به ثبت عکس رنگی از خودروها می باشد.

 

 ثبت تخلف عبور از چراغ قرمز

برای استفاده از سیستم دوربین پلاک خوان به عنوان سامانه ثبت تخلف عبور از چراغ قرمز لازم است بنا بر عرض تقاطع یک یا چند دوربین پلاک خوان بر روی پایه قبل از خط عابر پیاده نصب شود و سیگنال چراغ راهنمایی نیز به آن وارد شود. سپس کاربر محدوده خط توقف یا خط عابر پیاده را برای سیستم مشخص کرده و پس از آن در صورت عبور خودروها از مرز مجاز سیستم به صورت اتوماتیک تخلف مربوطه را ثبت می نماید. امکان بکارگیری روش های Machine Vision استخراج جهت حرکت و موقعیت سه بعدی خودرو را ممکن ساخته و بدین ترتیب می توان تخلفات گردش به چپ و راست و عبور مستقیم و همچنین توقف روی خط عابر پیاده را به صورت هوشمند تفکیک نمود. برای تهیه عکس رنگی در شب از خودروها بنا بر هدف نامحسوس یا محسوس بودن سامانه می توان از دو روش فلاش یا نورپردازی پیوسته استفاده نمود.

 

کنترل خطوط BRT و ثبت تخلف تردد غیرمجاز در مسیرهای ویژه

با نصب دوربین در خطوط ویژه و BRT  می توان خودروهایی را که به صورت غیر مجاز به این مسیر وارد شده اند را شناسایی و به صورت مستند ثبت نمود. تصمیم گیری برای مجاز یا غیر مجاز بودن خودرو در این سامانه بر اساس پلاک صورت می پذیرد. تشخیص و قرائت پلاک و مقایسه با لیست مجاز صورت پذیرفته و در صورت تشخیص تخلف دوربین پلاک خودرو متخلف را ثبت می کند.

 

ثبت ترددها

با نصب دوربین در یک نقطه از مسیر می توان پلاک و تصویر تمامی خودروهای عبوری را استخراج و ثبت نمود. ثبت پلاک خودروها به همراه زمان دقیق حاصل شده از GPS اطلاعات ارزشمندی است که دارای ارزش افزوده فراوانی برای مدیریت راه می باشد و بدین صورت می توان از ثبت تردد برای موارد زیر استفاده نمود:

     -محاسبه سرعت میانگین و ثبت تخلف بر مبنای آن:

با نصب دوربین پلاک خوان در دو نقطه مسیر و تشخیص پلاک خودرو در هر یک از این دو نقطه و انتقال اطلاعات مربوطه به یک مرکز واحد، سرعت میانگین تردد خودرو بین این دو نقطه بدست می آید و این سرعت میانگین معیار ثبت تخلف خواهد بود. در نتیجه یک سیستم ثبت تخلف کارا و ارزان با کمترین نیاز به زیرساخت برق و شبکه فراهم می گردد که سرعت غیر مجاز در مسیرها را کنترل نموده و تخلفات و سوانح مربوطه را کاهش می دهد  با توجه به مصرف ناچیز این سیستم امکان استفاده از سولار و با توجه به نیاز به عرض باند شبکه پایین بهره گیری از شبکه موبایل امکان پذیر می شود.

     -ثبت تردد ورود خودروهای سنگین:

با توجه به محدودیت هایی که برای تردد برخی خودروها در خیابان ها و راه های اطراف شهرها طراحی شده است و پر رنگ تر شدن عوارض عبور از کمربندی کلان شهرها به عنوان عامل کنترل آلودگی هوا، نیاز به سامانه ای که تردد خودروهای سنگین را به همراه تصویر مربوطه ثبت نماید، اهمیت دو چندانی یافته است. در این راستا دوربین پلاک خوان با ثبت پلاک و تصویر رنگی مناسب در شب و روز، دیتای لازم برای بررسی ثانویه مجوز تردد را فراهم می آورد و در صورتی که مشخص شود که خودروی مورد نظر فاقد مجوز در دیتابیس مربوطه بوده است با در دست داشتن تصویر رنگی می توان جریمه مستند را صادر نمود.

     -مدیریت راه از طریق محاسبه طول سفر و تردد شماری:

اندازه گیری سرعت میانگین سفر بین نقطه مبدا و مقصد، دیتای خام لازم برای تهیه گزارش های آماری و مدیریت راه می باشد. ترکیب این اطلاعات با دیتای پلاک خودرو قابلیت تفکیک سرعت سیر در راه برای انواع خودروهای شخصی، عمومی، تاکسی و ... را فراهم می سازد. همچنین با توجه به بلادرنگ و بر خط (On line)  محاسبه شدن این دیتا امکان نمایش طول زمان سفر در تابلوهای متغیر خبری برای رانندگان فراهم می شود. بدین ترتیب در صورت بروز ترافیک، رانندگان قدرت انتخاب برای تغییر مسیر، چشم پوشی از سفر یا تعویق آن را خواهند داشت.

     -کشف خودروهای تحت تعقیب:

علاوه بر کاربردهایی که دوربین پلاک خوان در پلیس راهنمایی رانندگی و نیز برای مدیریت راه ها به ارمغان آورده است، در زمینه های انتظامی نیز این سیستم در کشف خودروهای مسروقه و تحت تعقیب کارایی دارد. بدین ترتیب با در دست داشتن پایگاه داده، شماره پلاک خودروهای مسروقه یا تحت تعقیب در صورت مشاهده خودرو در معبر مورد نظر آلارم لازم به متولیان مربوطه داده می شود. از این سیستم در ورودی و خروجی شهرها و یا نقاط حساس می توان بهره گرفت و همچنین گفتنی است که قابلیت مذکور به عنوان یک ارزش افزوده جانبی در سایر پروژه های انجام شده از طریق دوربین پلاک خوان نیز قابل استفاده است. به عبارت دیگر در صورت برقراری هماهنگی لازم بین سازمان های ذیربط می توان از سیستم های دیگر از جمله کنترل مکانیزه طرح ترافیک، ثبت تخلف چراغ قرمز، پلاک خوان پارکینگی و ... برای کشف خودروهای تحت تعقیب بهره گرفت.

 

ثبت تخلف سرعت لحظه بر مبنای پلاک

با اندازه گیری پارامترهای خارجی نصب دوربین پلاک خوان از جمله زاویه و ارتفاع و بکار بستن روش های Machine vision می توان موقعیت فیزیکی پلاک خودرو را در فضای سه بعدی بدست آورد و پس از آن اندازه گیری سرعت حرکت خودرو از طریق مشتق گیری از مکان نسبت به زمان امکان پذیر می باشد. از دیتای بدست آمده از این روش برای کاربرد های کسب آمار و مدیریت راه و همچنین ثبت تخلف سرعت می توان بهره برد. البته گفتنی است که استفاده از روش دو دیدی (Stereo vision یا (Radar جهت سرعت سنجی لحظه ای راهکار دقیق تر و مطمئن تری برای سرعت سنجی لحظه ای است اما برای پروژه هایی با ملاحظات اقتصادی می توان از روش های مبتنی بر پلاک با قدری دقت و گیرایی پایین تر نسبت به روش های فوق بهره برد.

 

پلاک خوان پارکینگی

از آن جایی که شماره پلاک خودرو یک شناسه قانونی و یکتا جهت تعیین هویت آن است لذا می توان از آن برای شناسایی خودروها در ورودی و خروجی پارکینگ ها بهره برد. بدین ترتیب سامانه پلاک خوان کارایی اثربخشی در مدیریت پارکینگ های عمومی (محاسبه زمان توقف و هزینه پارک)، پارکینگ های سازمانی (کنترل دسترسی (Access controlو یا تهیه گزارش های آماری از ترددها در یک محل فراهم می سازد. این سیستم قابلیت اتصال به سایر تجهیزات نصب شده در پارکینگ از جمله گیت راه بند، لوپ مغناطیسی، سنسورها، چراغ های راهنما و ... را دارا است.

 

کنترل گذرگاه یک طرفه و ورود ممنوع

دوربین پلاک خوان با فریم ریت بالا در تمامی فریم ها عملکرد پلاک خوانی را انجام می دهد و پس از آن با رهگیری پلاک یک خودرو در توالی فریم ها می توان جهت حرکت آن را بدست آورد. بدین ترتیب می توان در صورت حرکت در جهت خلاف مسیر مجاز، با در دست داشتن تصویر آن نسبت به ثبت تخلف اقدام نمود.

 

خودروی پلاک خوان جهت ثبت تخلفات پارک حاشیه ای

با افزایش تعداد خودروها در کلان شهرها، مدیریت فضای پارک حاشیه ای روز به روز اهمیت بیشتری می یابد. بدین ترتیب ثبت تخلفات هوشمند آن نیز پر رنگ تر می شود. نکته مطرح در این حالت این است که نمی توان از پشت مستقیما از پلاک خودرو تصویربرداری نمود و به ناچار تصویر تهیه شده از پلاک با زاویه زیاد و تاثیر پرسپکتیو قابل توجه تهیه می شود.

 

سامانه پرداخت الکترونیکی عوارض

در این سامانه نیاز به دوربین های پلاک خوانی می باشد که تصویر خودروی عبوری از دروازه پرداخت الکترونیک را اخذ کرده و با پلاک خوانی آن تصاویر در کنار عملکرد سایر بخشها فرآیند اخذ عوارض یا ثبت تخلف را تکمیل نماید.

 

2-    مدیریت زمان سفر و روانسازی ترافیک

زمان سفر یکی از مهم‌ترین پارامترهای ترافیکی است که در مدیریت و کنترل سامانه‌های مبتنی بر سیستم‌های هوشمند حمل‌ونقل کاربرد دارد. در حقیقت زمان سفر یک پارامتر ترافیکی است که از نظر فهم بسیار آسان و از نظر محاسبات بسیار مشکل است. روش‌های مختلفی برای محاسبه زمان سفر وجود داشته است که تاکنون به علت سختی محاسبه، هزینه زیاد، نبود دقت و امکان محاسبه آنلاین کمتر مورد استفاده قرار ‌گرفته است. امروزه اما برای شناسایی سرعت متوسط خودروها در یک بزرگراه راهکارهای مختلفی وجود دارد از جمله روشن بودن رادیوی خودروهای در حال حرکت، روشن بودن بلوتوث تلفن همراه رانندگان و در کل امواجی که از هر خودرو ساطع می‌شود و برای سنسورها قابل شناسایی است.

در واقع سنسورهای هوشمند ترافیک، زمان سفر را بر اساس داده‌های به‌دست آمده از وسایل نقلیه یا هر وسیله متحرک دیگر محاسبه می‌کند، همچنین این سنسورها می‌توانند اطلاعات دقیقی از مبدا و مقصد افراد یا خودروهای متحرک در ترافیک ارائه دهند که این اطلاعات نیز یکی از ورودی‌های مهم تصمیم‌گیری در مدیریت ترافیک شهری است. سامانه هوشمند اعلام زمان سفر این امکان را به شهروندان می‌دهد که با اطمینان و آرامش با متوسط جریان ترافیک هم مسیر شده و بتوانند زمان رسیدن به مقصدشان را تخمین بزنند.

 

2-1-   استقرار سامانه اطلاع‌رسانی پیام های ترافیکی

انواع پیام‌های ترافیکی قابل ارائه به سه دسته کلی تقسیم می‌شوند :

پیام‌های اخطار زودهنگام

این پیام‌ها اطلاعاتی را در ارتباط با شلوغی یا سرعت پایین جریان ترافیک پیش‌رو نمایش می‌دهند تا از تصادفات و اتفاقات بعدی پیش‌گیری کنند. اطلاعاتی راجع به مسیرهای جایگزین، تغییر در جاده پیش‌رو مانند کاهش عرض جاده، استفاده از تجهیزات کنترل سرعت و . . . در این دسته جای می‌گیرند

 پیام‌های مشورتی یا راهنمایی

 این پیام‌ها اطلاعات مفیدی را در ارتباط با مشکلات مختص به خطوط عبوری ارائه می‌دهند. این اطلاعات به رانندگان اجازه میدهد که خط حرکتی یا سرعت‌شان را قبل از رسیدن به منطقه دارای مشکل تغییر دهند یا به طور انتخابی مسیر جایگزینی را برای رسیدن به هدفشان انتخاب کنند. 

 پیام‌های مسیرهای جایگزین

پیام‌های مسیرهای جایگزین، رانندگان را کمک می‌کنند که گزینه‌های مختلف را برای رسیدن به هدفشان شناسایی و انتخاب کنند. این مسیرها می‌توانند جایگزین مسیرهای از قبل انتخاب شده توسط رانندگان شوند. زمانی که مسیر به دلیل عملیات عمرانی، تصادف یا عوامل طبیعی بسته شده است توسط این پیام‌ها به اطلاع رانندگان می‌رسد که باید مسیری جایگزین را انتخاب کنند.

برخی از پروژه‌هایی که در قالب این اقدام قابل تصور می‌باشد به شرح ذیل است:

 

• ·    رادیو پیام ترافیکی:

با راه اندازی رادیوی محلی برای اطلاع رسانی درخصوص ترافیک و شرایط محیطی که ترافیک را متاثر می نمایند می توان مشارکت رانندگان را برای حل معذلات ترافیکی جلب نمود. در رادیو ترافیک علاوه بر اطلاع رسانی صوتی از قابلیت های دیگری نظیر سرویس RDS نیز می توان برخوردار شد.

RDS  که مخفف RADIO DATA SYSTEM می باشد یک سرویس رادیویی است که بروی موج FM فعال می باشد که وظیفه آن ارسال اطلاعات و دیتا بروی موج FM می باشد. هنگامیکه شما به رادیو موج FM گوش میکنید اگر دستگاه پخش شما مجهز به RDS باشد می تواند اطلاعات دیگری را هم از مرکز فرستنده دریافت کند ،اطلاعاتی که شامل نوشته های متنی (مثل  انواع پیامهای ترافیکی یا اطلاعات برنامه در حال پخش وغیره....) یا بوقها و آلارمهای هشدار دهنده می باشد.

اطلاعاتی که در سرویس RDS منتشر می شود شامل سرویس های متنوعی می باشد، ودر واقع RDS چندین گروه زیر شاخه دارد که تعدادی از آنها مختص رادیوهای در حال حرکت مثل پخشهای ماشین و جدیدا موبایل ها می باشند و بقیه آنها عمومی می باشند.

با توجه به تنوع کاربرد این پیامها به طور اختصار پیامهای مرتبط با ترافیک به شرح ذیل می باشند:

Traffic announcements     -ta

دو راه برای اعلام ها و آگهی های ترافیکی وجود دارد که یکی از آنها در یافت سیگنال ها و بوق های فاصله دار می باشد که با فعال شدن آن شما از وجود ترافیک و شدت آن آگاهی می یابید. معمولا این گزینه با یک کلید می تواند غیر فعال شود.

Traffic program   -tp

بر اساس راه حل دوم، اعلام ترافیکی از طریق نوشتار بروی صفحه ظاهر می شود و بطور عمومی وضعیت ترافیک شهر را به تناوب اعلام می نماید.

 

2-2-   استقرار سامانه تصمیم یار ترافیک بر اساس تاریخچه داده های زمانی

تمرکز جمعیت در شهرها، به همراه تولید انبوه خودرو، باعث تغییرات اساسی در شهرها شد و بحران‌هایی چون معضل ترافیک که امروزه از اصلی ترین دغدغه های مسیولان و ساکنان شهرهاست، مطرح کرد. اغلب روش های به‌کار گرفته شده برای غلبه بر مشکل ترافیک، اقدامات کوتاه‌مدت و موضعی است. اما در این بین روش های بلندمدت و اساسی تری نیز وجود دارد. سامانه پشتیبان تصمیم گیری، به‌عنوان یکی از این روش‌هاست. این سامانه‌ها همانند دیگر سامانه‌های متکی بر رایانه، به تصمیم‌گیران در انجام وظایفی که دارای ساختار رسمی و کاملی نبوده، کمک کرده و جنبه حمایتی تا جانشینی در قضاوت داشته و میزان اثربخشی تصمیمات تا کارآیی سیاست‌گذاران را بهبود می‌بخشد. نتایج حاصل از مرور تحقیقات گذشته نشان می‌دهد که سامانه پشتیبان تصمیم‌گیری باعث کیفیت بالاتر تصمیم‌گیری، بهبود ارتباطات، کاهش هزینه‌ها، افزایش بهره‌وری، صرفه‌جویی در زمان و رضایت بیشتر تاثیر دارد. [1]

 

2-3-   استقرار سامانه شبیه سازی و مدلسازی جریان ترافیک و تحلیل الگوی سفر

ابتکار هوشمندانه‌ای که در سانفرانسیسکو بر مبنای تحقیقات علمی به کار گرفته شده، مقایسه داده‌های زمان واقعی ترافیک با الگوهای ترافیک گذشته است تا از این طریق بتوان وقوع ترافیک در مسیرها را تا 40دقیقه بعد نیز پیش‌بینی کرد. پس از مقایسه داده‌های ترافیکی و به دست آوردن الگوی ترافیک احتمالی برای 40دقیقه آینده، به‌طور خودکار بر روی تابلوهای متغییر خبری و یا از طریق رادیو ترافیک یک پیام از شرایط رفت و آمد خودروها در آینده برای رانندگان ارسال می‌شود تا بتوانند مسیر خود را پیش از آغاز حرکت تعیین کنند.

این طرح که «ابتکار محققانه برای یک سفر هوشمندانه» نام گرفته یک پروژه مشترک از گروه حمل‌ونقل (Caltrans) و‌ آی‌بی‌ام است که توسط مرکز کالیفرنیا برای نوآوری حمل‌ونقل (CCIT) در دانشگاه برکلی کالیفرنیا اجرا می‌شود.

 

3-         مدیریت پارکینگ‌ها

جمع آوری اطلاعات لحظه ای مربوط به ظرفیت پاركینگ ها و هدایت رانندگان به سمت پاركینگ های دارای ظرفیت خالی و نیز اعمال نرخ های متفاوت برای پاركینگ های حاشیه ای در طول شبانه روز از ابزارهایی هستند كه به بهره برداری بهینه از ظرفیت پاركینگ های موجود كمك می كنند.

مزایا و امکانات

• تغییر شیوه پرداخت از روش سنتی ( اسکناس ) به الکترونیکی( E-Payment  )
• محاسبه دقیق بهای خدمات پارکینگ بصورت اتوماتیک
• امکان رزرواسیون پارکینگ از طریق اینترنت و sms
• تخصیص بخشی از ظرفیت پارکینگ برای مهمانان ویژه

کاربردها:

• انواع پارکینگ های بزرگ و کوچک
• مراکز امنیتی، نظامی و انتظامی
• پارکینگ خودروهای سازمانی
• پارکینگ طبقاتی
• پارکینگ مجتمع های مسکونی و اداری

 

3-1-   استقرار سامانه مدیریت پارکینگ های عمومی و حاشیه‌ای

سیستم هدایت‌گر پارکینگ Parking Guidance Systems:

این سیستم امکان یافتن فضای پارک مناسب را در کمترین‌ زمان ممکن برای رانندگان فراهم می‌سازد. این امر از طریق ایجاد شبکه سنسوری هوشمند به منظور تشخیص فضای خالی و یا اشغال شده در سطح پارکینگ از طریق نمایشگرهای ورودی پارکینگ، طبقات و راهروها، برای اطلاع‌رسانی بلادرنگ از ظرفیت خالی در هر منطقه قبل از ورود به پارکینگ میسر می‌گردد.

سیستم مدیریت پارکینگ Parking Management System:

این سیستم مشتمل بر ارائه امکانات و قابلیت‌های یکپارچه به منظور کنترل دسترسی و امنیت پارکینگ، نظارت و کنترل سایر زیرسیستم‌های موجود و آتی پارکینگ، مدیریت عملکرد و ارائه گزارشات آماری از کیفیت بهره‌برداری از پارکینگ است.

 

3-2-   استقرار سامانه یکپارچه اطلاع‌رسانی وضعیت پارکینگها (عمومی، حاشیه‌ای و اختصاصی)

توضیحات...

این سیستم شامل تابلوهای نمایشگر ظرفیت در خارج از پارکینگ و یک سیستم کنترل و ثبت اطلاعات درب ورود و خروج می باشد.

سیستم هوشمند اطلاع رسانی شامل مجموعه‌های ذیل می باشد:

• تابلوهای نمایشگر ظرفیت باقیمانده پارکینگ به تفکیک تعداد ورودی‌ها و نمایش جهت‌ها
• تابلوهای نمایشگر کل ظرفیت باقیمانده پارکینگ به‌صورت بی سیم
• سنسورهای الترا سونیک با قابلیت تشخیص وجود وسیله نقلیه در هر جای پارک
• مجموعه نمایشگر‌های LED با دو رنگ سبز و قرمز جهت نمایش پر و خالی بودن هر جای پارک
• نرم افزار مدیریت اطلاع رسانی هوشمند پارکینگ با قابلیت:
• نمایش وضعیت تمامی سنسورها و تابلوها بصورت آنلاین
• مشاهده خرابی سیستم
• انواع گزارشات کنترلی سیستم از زمان پر و خالی بودن هر جای پارک
• مشاهده وضعیت هر جای پارک در نقشه پارکینگ به‌صورت آنلاین
• آمار ترافیک و تردد پارکینگ
• گزارشگیری روزانه و محاسبه قیمت
• اعلام قیمت بر روی تابلوی داخل پارکینگ
• ثبت ساعت ورود و خروج
• اعلام ساعت ورود و خروج بر روی تابلو به مشتری
• ارسال اطلاعات به تابلوهای نمایشگر خارج از پارکینگ

 مشخصات تابلوی اعلام ظرفیت:

• دید مناسب در روز
• طول عمر بالا و مصرف کم انرژی
• رعايت استانداردهاي نصب در محيطهاي باز
• تنظیم خودکار شدت نور
• قابلیت اتصال به مرکز کنترل
• قابلیت نمایش ارقام به اندازه کافی

 

استقرار سامانه يكپارچه اطلاع رساني وضعيت پاركينگها مزاياي زير را به دنبال خواهد داشت:

• کاهش زمان جستجوی مکان پارک
• هدایت خودرو و تعیین مقصد خودرو به پارکینگ های خا لی
• افزایش بازدهی پارکینگ ها و افزایش کارایی پارک حاشیه ای
• کاهش آلودگی هوا بدلیل کاهش زمان تردد
• کاهش میزان تصادفات بدلیل آرامش رانندگان و کاهش زمان جستجو
• توسعه منطقه و افزایش درآمد بدلیل مکانیزه شدن تردد

 

4-        توسعه پرداخت الکترونیکی (مبتنی بر کارت یکپارچه الکترونیکی)

با توسعه روزافزون و بهره گیری از فناوری کارت در حوزه های مختلف خدمات شهری، استفاده از یک مکانیزم کارآمد و متمرکز و بهره گیری از فناوری کارتهای هوشمند در قالب کیف پول الکترونیکی برای پرداختهای اندک منجر به حذف پول خرد و تسریع در حمل و نقل و انتقال وجوه و مدیریت صحیح در تعیین نرخ خدمات شهری می گردد.در دنیای امروز ارائه خدمات شهری تحت تأثیر فناوریهای جدید با سهولت و کیفیت بهتری صورت میپذیرد. اثر این دستاوردها برای شهروندان در هنگام استفاده از خدمات شهری سهولت و آرامش و برای مدیران شهری، طرح ریزی بهینه ارائه خدمات بوده که به واسطه دسترسی به اطلاعات به موقع، مرتبط و صحیح حاصل شده است. شاید به جرأت بتوان گفت تفاوت عمده کشورهای درحال توسعه ای چون ایران با کشورهای پیشرفته در حوزه خدمات شهری نه در حجم و مبلغ هزینه، بلکه در کیفیت و مدیریت بهینه ارائه خدمات است. ساماندهی بهینه این خدمات نتایج غیرقابل انکاری در کاهش حجم مسافرتهای شهری، فرصت سازی برای شهروندان در راستای زندگی بهتر، کاهش آلاینده های زیست محیطی و موارد بسیار دیگر بوده است و شاهدیم که هر روزه با تبلیغات سرسام آور از رسانه های مختلف اثرات کاربرد ابزارهای الکترونیک در زندگی بهتر به گوش میرسد. بی شک مدیریت بهینه خدمات شهری بیش از حد انتظار کیفیت ارائه خدمات را افزایش میدهد و این مهم بر پایه استفاده بهینه از فناوریهای نوین قابل دسترس است. یکی از این فناوریهای مؤثر در بهبود خدمات شهری استفاده از کارتهای پرداخت الکترونیک است آنچه امروزه در جوامع پیشرفته تحت عنوان مدیریت ناوگان حمل و نقل و یا مدیریت پرداختهای خرد مطرح است، استفاده از دستاوردهای مورد اشاره در حوزه خدمات شهری است. جمع آوری اطلاعات مؤثر رفتار روزانه شهروندان در پرداختهای روزانه و یا رفتار ترافیکی آنان تعیین کننده ترین اطلاعات در این زمینه هستند.

تفکر کارت شهروندی بهره گیری واستقرارسامانه یکپارچه پرداخت الکترونیکی(Low Payment) می باشد. که با ایجاد این سامانه پرداختهای خرد بسهولت صورت گرفته و هزینه های چاپ و تولید پول و یا شکلهای مختلف ذخیره ارزش نظیر بلیط و غیره کاهش یافته و باعث ایجاد نظام های قابل اعتماد و پایدار در مدیریت پرداختها،ارایه اطلاعات کلیدی تصمیم ساز ناشی از رفتار استفاده کنندگان از کارتهای شهروندی در حوزه های مختلف،کمک و همراستایی با دولت محترم برای ایجاد عدالت اجتماعی با رویکرد استفاده سریع و بهینه برای همه شهروندان محترم در سراسر کشور خواهد بود. یكی از دستاوردهای اثربخش فناوری كارت در حوزه خدمات شهری، كارتهای هوشمند مبلغ دار غیر تماسی (Contactless) است كه امروزه بعنوان كیف پول الكترونیك در كشورهای پیشرفته مورد استفاده قرار میگیرد. این كارت با دامنه وسیع كاربرد خود میتواند پرداخت وجه در كلیه خدمات شهری را پوشش دهد. لذا این كارت با قابلیتهای مؤثر و فراوان خود امروزه بخش عمده ای از تبادلات پولی در جهان را در بر میگیرد.در شرایطی كه استفاده از كارتهای مختلف و تعدد كارتهای الكترونیكی مورد استفاده شهروندان خود یكی از تهدیدات و معضلات استفاده از كارتهای الكترونیك در دنیا به شمار می آید، كارت یکپارچه الکترونیکی (کیا)، كارت الكترونیكی هوشمند و قابل برنامه ریزی است كه قادر است وجوه الكترونیك را ذخیره سازی نموده و پرداخت هزینه خدمات شهری را به واسطه آن به انجام رسانید. استفاده از كارتی با قابلیت پرداخت الكترونیك هزینه خدمات شهری، نگرشی جدید نسبت به بهره گیری از كارتهای هوشمند چند منظوره است كه برای دارندگان آن امكان پرداخت هزینه انواع خدمات شهری با استفاده از یك كارت را فراهم می آورد. از این رو میتوان گفت نگرش به كار رفته در طرح ریزی "كیا" ، به عنوان یك نگرش جامع و نو زمینه را برای جهشی اثربخش در راستای مدیریت هوشمند و توسعه خدمات شهری با نگرشهای جهانی فراهم آورده است. با استفاده از کیا، مردم ضمن پرهیز از حمل پول نقد،می توانند درفعالیتهای روزانه نیز از آن بهره ببرند. این کارت ابزاری کارآمد برای استفاده در کلیه پرداختهای خرد شهری اعم از پرداخت هزینه ناوگان حمل و نقل درون شهری (اتوبوس، تاکسی، مترو، و...) و همچنین هرگونه پرداخت خدمات نظیر هزینه های پارکومتر، پارکینگهای عمومی، شهربازیها، اماکن تفریحی، موزه ها و... است.

 

4-1-   استقرار سامانه پرداخت هزینه پارکینگ

هدف از استقرار این سامانه در خروجی پارکینگها و یا قبل از خروجی در داخل محیط ساختمان مکانیزاسیون و خودکارسازی فرآیند پرداخت هزینه می باشد.

سیستم پرداخت الکترونیکی، جایگزینی برای پرداخت های مبتنی بر سکه یا کاغذ، در جهت تسهیل فعالیت کاربر در قبال پرداخت برای کالا یا خدمات است. مبنای عمده پیاده سازی چنین قابلیتی، برچسبهای هوشمند یا فناوری RFID است. کارتها و برچسبهای مبتنی بر فناوری برچسب هوشمند، به طور وسیعی در نقاط مختلف جهان برای پرداخت های الکترونیکی غیرتماسی به کار می رود. این برچسب ها در کاربردهای گوناگون از جمله: کارت های اعتباری، حمل و نقل عمومی مانند بلیط اتوبوس های شهری، کرایه تاکسی و هزینه پارکینگها مورد استفاده قرار می گیرند.

کارتهای هوشمند، مشتمل بر یک ریزتراشه، حافظه داخلی و یک آنتن کوچک اند که با قرار گرفتن در معرض دستگاههایی به نام برچسب خوان، از طریق امواج رادیدیی به تبادل داده با آن می پردازد. این کارتها اممکان مدیریت، ذخیره و دسترسی امن به داده ی ذخیره شده در حافظه شان را می دهند. قابلیت حافظه و رمزنگاری در آنها به نحوی است که می توان بدون مخاطره از یک کارت، در چندین سیستم پرداخت مختلف استفاده کرد.

کارتهای Octopus نمونه موفقی از کاربرد در پرداخت هزینه پارکینگ، کرایه حمل و نقل، نمایشگاهها، موزه ها، سینما، ورزشهای عمومی، سلف سرویسها و ... در کشور هنگ کنگ می باشند. [2]

4-2-   استقرار سامانه پرداخت کرایه خودروهای عمومی

پرداخت الکترونیک از مهمترین، کارآمدترین و متداولترین ابزارهای الکترونیکی و از شرایط لازم برای تحقق شهر الکترونیکی هوشمند است. پرداخت کرایه الکترونیک میتواند گردش پول افراد را در چرخه اقتصادی کاهش دهد. در این صورت، هزینه های مربوط به چاپ اسکناسهای جدید کاهش می یابد. همچنین امکان مدیریت بر نقدینگی جاری و برنامه ریزی به منظور ارائه سرویس برحسب نیاز شهروندان را فراهم میکند و در افزایش سرعت سرویس دهندگان مؤثر است. با استقرار سازوکار لازم برای تمام خودروهای عمومی از قبیل مینی بوس، اتوبوس و تاکسی، و ... می توان به میزان قابل توجهی  در کاهش اتلاف وقت، افزایش عمر مفید پول، رعایت اصول بهداشتی و جلوگیری از انتشار بیماری ها، بصرفه بودن برای مسافران، بصرفه بودن برای رانندگان، اصلاح الگوی مصرف، برنامه ریزی و استفاده از آمار مسافران توسط متخصصان ترافیک، کاهش زمان سفر،کاهش هزینه های جانبی سازمان اتوبوس رانی، راحتی حمل کارت، امنیت، قابلیت شارژ، عدم اتلاف کاغذ و رنگ دست یافت. [3]

5-        مدیریت حوادث  انسانی

خطراتی که انسان عمدا یا سهوا بر جاده ها و معابر تحمیل می کند عبارتند ازبمباران، خرابکاری، انفجار، واژگونی کامیونهای حامل مواد سوختی وشیمیایی خطرناک، سقوط اشیا و یا وسایل نقلیه، عدم ایمنی کافی معابر، تصادف، اغتشاشات، ترکیدگی لوله ها، قطع برق و یا نقص فنی در سیستمهای کنترل ترافیک و...که برای کنترل، مدیریت و مهار آنها سامانه های ذیل طراحی گردیده است.

5-1-   استقرار سامانه تشخيص، اعلان و اقدام در پی بروز حوادث انسانی

معمولاًدر شهرها، اطلاعات مربوط به تصادفات توسط پلیس به کمک نرم افزارهای ویژه‌ای جمع‌آوری و نگهداری می گردند. برای انجام تحلیلهای مکانی این اطلاعات در پایگاه اطلاعات مکانی ثبت می شوند.

اطلاعات توصیفی مرتبط به هر تصادف عبارتند از تاریخ، زمان، شماره بلوک، خیابان اصلی، خیابان فرعی، جهت وقوع تصادف در راه، شرایط روشنایی راه، شرایط آب وهوایی، نوع راه، شرایط محیطی راه، شرایط سطح راه از نظر لغزندگی، وسایل کنترل ترافیک، تعداد وسایل نقلیه حادثه دیده، تعداد مجروحان و تلفات.

با استفاده از تحلیل‌ها و ابزار‌های موجود در محیطGIS  می‌توان ناحیه‌های شهری را به منظور پیدا کردن بیشترین نقاط حادثه‌خیز یافت و جهت بهبود و ضعیت اقدامات لازم را انجام داد. با توسعه تجهیزات ترافیکی هوشمند، این امکان فراهم شده است که با نصب حسگرهای کنترل روانی ترافیک و دوربین های نظارتی هرگونه عامل تاخیری در جریان ترافیک را شناسایی و به طور خودکار فرامین و دستورات لازم برای عوامل انسانی و غیرانسانی صادر را نمود.

5-2-   استقرار سامانه ارائه مسیرهای جایگزین در زمان انسداد معابر

درGIS  می‌توان عملیات تحلیل های عبور و مرور و حمل و نقل را انجام داد. یکی از این تحلیل‌ها جستجو در شبکه راه‌ها و مسیرها و یافتن بهترین مسیر در این شبکه است. که با استفاده از الگوریتم‌های مسیریابی انجام می‌شود. با توجه به اینکه اساساً شبکه راه‌ها و عوامل یافتن مسیر بهینه در این شبکه دارای تغییرات مداوم است نمی‌توان به تنهایی از الگوریتم‌های مسیریابی برای یافتن مسیر بهینه استفاده نمود. مسیر بهینه مسیری است که عوامل و فاکتورهای مورد بررسی در آن مسیر نیست به فاکتورهای سایر مسیرها کمینه باشد. این فاکتورها می‌تواند نوع مسیر، ترافیک مسیر، تغییرات ایجاد شده در مسیر، راه بندان‌ها، قابل استفاده بودن مسیرها و ... باشد که این فاکتورها ثابت نبوده و وابسته به زمان می‌باشند و باید تغییرات خود را در سیستم بانک اطلاعاتی به روز کنند. بنابراین یک سیستم عبور و مرور دائماً باید اطلاعات خود را در رابطه با مسیرها به هنگام نماید و نیاز به استفاده از الگوریتم‌های شبکه پویا می‌باشد. برای اینگونه تحلیل ها و ارائه سرویسهای لازم نیاز به اطلاعات Real Time است که با توجه به تغییرات بسیار سریع و مداوم در مسیرها، اطلاعات باید به صورت بلادرنگ در اختیار بانک اطلاعاتی قرار گیرد تا بتوان برای پیدا کردن کوتاهترین مسیر و یا مسیریابی با کوتاهترین زمان حرکت با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی اقدام نمود.

در زمان حوادث و سوانح که خسارت زیادی به تاسیسات شهری و سیستم حمل و نقل و عبور و مرور ایجاد می‌کند مدیریت بحران و سوانح و امدادرسانی سریع و آسان و کنترل روانی ترافیک یکی از مهمترین مسائل در هنگام بروز بحران است. در وضعیت‌های مختلف، مخصوصاً وضعیت‌های اورژانسی، روشی که بتواند رفت و آمد سریع را تضمین نماید، مورد نیاز است. حرکت سریع در چنین مواقعی می‌تواند جان ارزشمند انسان‌ها را نجات دهد. در اینجا یافتن بهترین مسیر برای نیروهای امداد و آمبولانس‌ها که دارای کوتاهترین زمان‌ها باشند و نیز ارائه مسیرهای جایگزین به سایر خودروها برای کنترل روانی ترافیک ضروری است. 

در چنین مواقعی معمولاً ترافیک سنگین و در حال رشدی وجود دارد. سنگینی ترافیک از عوامل متعددی مانند ریزش ساختمان‌ها و مسدود شدن معابر، تصادفات و... ناشی می‌شود. این موضوع باعث ایجاد کندی یا توقف ترافیک و نیز مشکل در ارائه خدمات حیاتی توسط آمبولانس و آتش نشانی و حضورنیروهای امدادی که در آنها عامل زمان نقش اساسی ایفا می‌کند، می‌شود. در پیدا کردن بهترین مسیر بین دو نقطه، برای خدمات اورژانسی مثل آمبولانس و آتش نشانی، مسیری که کمترین زمان حرکت را به خود اختصاص دهد ترجیح داده می شود و مسیر مرجح برای سایر خودروها مسیری خواهد بود که روانی ترافیک را مختل ننماید.

تحلیل های شبکه در GIS به منظور مدلسازی حرکت منابع از یک نقطه به نقطه دیگر استفاده می شوند. با استفاده از این تحلیل ها می توان تمامی مسیرهای ممکن از مبدا به مقصد را ارزیابی کرده تا مسیری که تحت تاثیر کمترین عوامل بازدارنده است را پیدا کرد و خدمات ارائه مسیر جایگزین را از طریق وب سرویس در اختیار کاربران قرار داد.

 

6-        مدیریت حوادث طبیعی

بحران در حمل و نقل در واقع حادثه ای است که به صورت ناگهانی یا فزاینده بر روی شبکه حمل ونقل رخ می دهد و موجب بروز آسیبهای گسترده مالی و انسانی گردیده یا حادثه ای است ناگهانی که در پی آن به علت عملکرد نامطلوب شبکه حمل و نقل زمینه ساز آسیب های گسترده مالی یا انسانی می گردد و در هر دو حال نیازمند به انجام اقدامات اضطراری می باشد و به کمک ها و منابع خارجی از توان سازمانهای مسئول برای مقابله با بحران نیاز دارد. وظیفه مدیریت بحران در این مواقع اتخاذ تصمیمات موثر بر اساس اطلاعات صحیح در جهت کاهش خسارات و کنترل سریع بحران با استفاده از سامانه هایی است که در ذیل به معرفی آنها می پردازیم.

6-1-   استقرار سامانه مدیریت خروج اضطراری

افزایش ایمنی، امنيت، کاهش تلفات جانی و خسارات مالی شهروندان در برابر مخاطرات و سوانح از اهداف و اقدامات بسيار مهم در مدیریت بحران شهري مي باشد. تعیین و بهينه ساختن  شبکه اي کار آمد و با تاب آوری بالا از مسيرها براي تخلیه اضطراری مناطق سانحه دیده به محل های ایمن در کمترین زمان ممکن از بخش هاي بسيار مهم در فاز پيش از بروز سانحه در چرخه مديريت بحران مي باشد. شهرها به طرق مختلف تحت تأثیر و مواجه با خطرات طبیعی هستند كه اغلب پيشگيري از وقوع آنها (مخصوصا زلزله) غير ممكن مي باشد. لذا برنامه ریزان و مديران  شهري بایستي در فاز پيش از بروز بحران راهکارهایي بهينه براي تخليه اضطراري، نجات و امداد رسانی در مناطق شهري را پيش بيني نمايند و براي اين امر شبكه راه هاي اضطراري ايمن جهت تخلیه اضطراری ساکنان مناطق سانحه دیده شناسايي شده و اقدامات لازم در راستاي بهينه ساختن آنها صورت گيرد. شناخت شهر، شناسایی مسیرهای درون شهری و تعیین مناطق ایمن برای اسکان اضطراری به هنگام بروز سوانح و از همه مهمتر شناسایی و بهینه ساختن مسیرهای تخلیه اضطراری و ثبت این اطلاعات بر روی نقشه های مورد استفاده در ستاد مدیریت بحران از مهم ترین بخشهای طرح های تخلیه اضطراری در مناطق شهری در فاز پیش از بروز حوادث غيرمترقبه می باشد. [4]

7-        مديريت ناوبری وسايل نقليه امدادی

اهمیت و نقش سازمان های امدادی شهری در مدیریت حوادث و ایجاد امنیت و آرامش در شهر ها بر کسی پوشیده نیست.

در کنار عوامل انسانی تاثیر گذار بر موفقیت این سازمان ها در مسئولیت های محوله، استفاده از روش ها و تجهیزات به روز و کارآمد در مدیریت عملیات بسیار موثر می باشد. یکی از روش های متداول کنترل و مدیریت ناوگان های خودرویی که در سالهای اخیر مورد توجه مدیران و کارشناسان قرار گرفته، استفاده از سیستم های تعیین موقعیت به وسیله دستگاه های ردیاب ماهواره ایی یا GPS Tracker برای کنترل این ناوگان است. این سامانه ها که به نامهای AVL شناخته می شوند، وظیفه گرد آوری اطلاعات عملکرد خودروها را بر عهده دارند و می باید گزارش های خاص تحلیل عملکرد ناوگان را در این سامانه تعبیه و دیده شود تا کارایی لازم را برای کارشناسان و مدیران مربوطه داشته باشد.

ناوگان های امدادی و حتی پرسنل امداد می توانند با استفاده از این سامانه مانیتور شوند و کلیه اطلاعات مرتبط با نحوه عملکرد (زمان های تردد، مسیر تردد، زمان حضور در موقعیت عملیاتی، مدت زمان حضور در محل حادثه و...) نیز در سامانه ذخیره شود تا برای بررسی ها و تحلیل های آتی مورد استفاده قرار گیرد. همچنین این سیستمهای تصمیم یار می توانند در مواقع اضطراری در تعیین مسیر بهینه به خودروهای امدادی کمک شایانی بنمایند.

 

7-1-   استقرار سامانه ناوبری خودروهای امدادی

پلیس با استفاده از سامانه ناوبری، توانائی ردیابی و هدایت خودروهای در ماموریت و یا گشتی خود را خواهد داشت. لذا با توجه به دسترسی آنی به محل استقرار خودروهای یاد شده، برنامه ریزی جهت دسترسی به اهداف پلیسی و فوریتی در مواقع اضطراری بسیار مطلوب و سریع به انجام خواهد رسید.

آمبولانسها، اتومبیل های بیمارستانی و آتش نشانی از جمله وسائط نقلیه ای هستند که استفاده از AVL در آنها امری اجتناب ناپذیر است. کاهش زمان دسترسی به موقعیت های مختلف شهری در مواقع اضطراری بر اساس شناخت آنی از موقعیت اتومبیل های امدادی و تعیین مسیر مطلوب و به دور از تاخیرهای ناخواسته میتواند در نجات جان انسانها وکاهش خسارات و تلفات بسیار موثر باشد که این هدف نیز توسط گیرنده و فرستنده های GPS نصب شده بر روی خودروها محقق خواهد شد.

برخی از پروژه‌هایی که در قالب این اقدام قابل تصور می‌باشد به شرح ذیل است:

• تجهیز خودروهای امدادی به سیستم ناوبری با امكان ارتباطات دوسويه:

ارتباط دوطرفه مزیت هایی برای ناوگان های امداد دارد که عمده ترین آنها مانیتورینگ دقیق تر عملکرد ناوگان خودرویی است و این ویژگی به کمک اضافه نمودن تجهیزاتی به سامانه های مدیریت ناوگان یا AVL تحقق پذیر است .

برای این منظور کافی است بر حسب نیاز نمایشگر، میکروفن و بلندگویی به تجهیزات سامانه AVL اضافه شود تا امکان برقراری ارتباط دوطرفه مهیا گردد.

با استفاده از نمایشگر می توان آدرس حادثه را برای ناوگان عملیات به صورت نوشتاری و یا موقعیت جغرافیایی ارسال نمود تا از آدرس دهی صوتی و به وسیله بی سیم خودرو اجتناب شود.

لازم به ذکر است کاهش استفاده از بی سیم خودرویی در ناوگان امداد به دلیل مشکلاتی که به همراه دارد خود می تواند یکی از مزیت های مهم به شمار آید .

حال پس از دریافت آدرس محل حادثه، مسئول عملیات حاضر در خودروی ویژه مدیر عملیات، با تایید دریافت آدرس در نرم افزار مربوطه می تواند مرکز کنترل را از دریافت آن مطمئن نماید.

همچنین می توان برای اطلاع یافتن مرکز کنترل از مراحل عملیات گزارشات کوتاهی از اجرا را با گذاشتن پیام های پیش فرض در بخش نرم افزار از آغاز تا پایان عملیات در جریان گذاشت. رویدادها و زمان های مربوطه نیز در سامانه ذخیره می شود تا برای بررسی های آتی مورد استفاده قرار گیرد .

تجهیزاتی نظیر میکروفن و یا بلندگو نیز برای ضبط مکالمات تیم عملیات و مرکز کنترل می تواند مورد استفاده قرار گیرد.

همچنین می توان رویدادهای صوتی دورن کابین خودروها را نیز ذخیره و یا برای مرکز کنترل ارسال نمود.

یکی دیگر از روش های نظارت بر ناوگان امدادی و کنترل عملیات، استفاده از دوربین های نظارت تصویری در این ناوگان است. این دوربین ها به دستگاه های ضبط تصاویر سیار متصل می باشند و تصاویر دریافتی از دوربین ها، بر رویاین دستگاهها  ذخیره می شوند. این دستگاه ها به ماژول سیستم موقعیت یاب جهانی یاGPS ، ماژول ارسال داده در شبکه های ارتباطی با امکانات ارتباط دوطرفه و ... نیز مجهز می باشند و مدیران عملیات می توانند علاوه بر مانیتورینگ خودروها در عملیات و محل حادثه، از چگونگی اجرای عملیات امداد نیز مطلع شوند.

چگونگی اجرای عملیات امداد می تواند به صورت آنلاین و لحظه به لحظه به مرکز کنترل ارسال شود. بدین منظور می توان از بسترWifi  شهری برای انتقال فیلم ها و تصاویر دوربین ها استفاده نمود.

برای ذخیره فیلم ها و تصاویر عملیات امداد نیز می توان با تعبیه هارد دیسک و حافظه های با ظرفیت بالا، فیلم تمام طول عملیات را ذخیره نمود و در موارد متقتضی نسبت به بازبینی و بررسی آفلاین آنها اقدام نمود.

تصویربرداری و فیلم برداری از نحوه اجرای عملیات در امر آموزش پرسنل، بررسی نقاط ضعف و حتی ارائه مستندات به مراجع قانونی و ... بسیار مفید خواهند بود .

• سامانه اولویت‌دهی به خودروهای امدادی:

این سامانه به سه روش می تواند اولویت دهی به خودروهای امدادی را پیاده سازی نماید:

1-   به صورت کاملا هوشمند این سیستم  به صورت کاملا  هوشمند خودروهای  امدادی را شناسایی می کندو در طول مسیر (از مبدا به مقصد) کلیه چراغ های راهنمایی را کنترل و قبل از رسیدن خودروی امدادی چراغ راهنمایی را سبز و با آژیر به خودروهای اطراف برای باز کردن مسیر اطلاع رسانی می نماید.

2-   به وسیله اتاق فرمان محلی در این سیستم اپراتور اتاق فرمان بعد از شناسایی خودروی امدادی روی نقشه به صورت دستی چراغ راهنمایی را کنترل و موج سبز را ایجاد می کند.

3-   کنترل چراغها به وسیله ی راننده ی خودروی امدادی در این سیستم راننده خودرو امدادی به کمک تلفن همراه و یا رایانه داخل خودرو چراغ راهنمایی را کنترل می نماید و موج سبز را ایجاد می کند.

 

8-        مدیریت ناوبری وسایل نقلیه

سیستم اتوماتیک ردیابی متحرک  یا   Automatic Vehicle Location - AVLترکیبی از سخت افزارها و نرم افزارهای خاص منظوره می باشد که با استفاده از فن آوری ماهواره و GPS و با تکیه بر زیر ساخت سیستم های اطلاعات جغرافیایی امکان ردیابی همزمان و ناهمزمان متحرک ها را با هدف اطلاع یافتن از موقعیت آنها وامکان پذیرساختن مدیریت بهینه آنان فراهم می سازد. با راه اندازی این سیستم ، موقعیت خودرو ها از طریق یک مرکز عملیاتی قابل تعیین می باشد و مسئولین سیستم می توانند با هر نقطه با برقراری  اتصال به مرکز مکان و الگوی  توزیع متحرک ها را بروی نقشه  مشاهده کرده و آخرین  اطلاعات حرکتی متحرک ها نظیر جهت حرکت، میزان توقف، سرعت و مسافت طی شده را در اختیار داشته باشند و با استفاده از آنالیز Network در محیط GIS کوتاهترین یا خلوت ترین یا بهترین مسیر را به خودروها ارائه نمایند.

8-1-   استقرار سامانه ناوبری وسایل نقلیه غیرعمومی

سیستم‌های ناوبری با به کارگیری تکنولوژی تعیین موقعیت، امکان هدایت و کنترل مؤثرتر وسایل نقلیه را فراهم می‌آورند.

استفاده از این سیستم‌ها در صنایع دریانوردی و هوانوردی به علت مجازی بودن مسیر حرکت و نیاز به تعیین موقعیت وسیله بر روی نقشه، از دیرباز متداول بوده؛ به گونه‌ای که امروزه برای بسیاری به کار بردن عبارت «سیستم ناوبری» تنها در کنار عباراتی همچون هوانوردی و دریانوردی متصور است.

در سال‌های اخیر، ظهور تکنولوژی‌های جدید تعیین موقعیت ماهواره‌ای (GNSS) همراه با توسعه فزاینده شبکه راه‌های ارتباط زمینی و ترافیک بالای تردد خودرو در آنها موجب حضور مؤثرتر سیستم‌های ناوبری در صنعت خودرو شده است. این گونه سیستم‌ها با نام سیستم‌های ناوبری in-car یا LVNS شناخته می‌شوند.

با وجود گذشت مدت زمان نسبتاً کوتاهی از توسعه به کارگیری سیستم‌های ناوبری ماهواره‌ای در خودروها، آمارهای جالبی در خصوص میزان تأثیر LVNS در کاهش هزینه‌ها و افزایش ایمنی خودروها منتشر شده است. توسعه کاربردLVNS   به حدی بوده است که می‌توان نمونه‌های آن را در خودروهای سواری، کامیون، ماشین‌های معدنی و حتی کشاورزی یافت. بعضی از تولیدکنندگان به نصب سیستم‌های ناوبری در خودروهای تولیدی‌شان اقدام کرده ‌اند که نه تنها یک سیستم جنبی نیست بلکه بخش اصلی سیستم‌های ارتباط راه دور خودرو به حساب می‌آید که امکان ارسال اطلاعات دسته‌بندی شده را به راننده برای رانندگی ایمن، راحت و لذت بخش فراهم می‌آورد. از نمونه این اقدامات می‌توان به سیستم‌های ناوبری هوندا، سیستم teleaid مرسدس و onstar جنرال موتورز اشاره کرد. همچنین جذابیت موجود در استفاده از LVNS برای مشتریان، به ارائه نمونه‌های تجاری متنوعی برای نصب و استفاده در خودروهای فاقد این سیستم در بازارهای اروپا، ژاپن و امریکای شمالی منجر شده است.

استفاده از سیستم‌های LVNS به دو صورت است.

1)   به عنوان وسیله‌ای برای تعیین موقعیت یک خودروی خاص (مکان‌یابی)

2)    به عنوان وسیله‌ای برای ردیابی خودروها در یک ناوگان خاص (ردیابی(

الف) مکان‌یابی

در حوزه مکان‌یابی، سیستم ناوبری به کمک راننده می‌آید تا کوتاهترین مسیر منتهی به مقصد را بیابد. این کار به صورت ارسال دستورهایی است که مسیر صحیح را پس از هر گردش گوشزد می‌کند.

مشهودترین مزیت این سیستم از دید شخصی، کاهش اتلاف وقت و انرژی است؛ ضمن این که باعث کاهش فشارهای عصبی ناشی از انتخاب مسیر اشتباه در پیمودن جاده‌های پرترافیک می‌شود. از دید اجتماعی نیز این سیستم به کاهش مدت زمان حضور خودرو در جاده و افزایش میزان استفاده بهینه از شبکه جاده‌های موجود می‌انجامد که اولین اثرش کاهش ترافیک است.

در طول دهه گذشته سیستم‌های ناوبری پیشرفت‌های فنی مؤثری را تجربه کرده‌اند؛ به طوری که وظایفی به مراتب فراتر از راهنمایی صرف برای انتخاب مسیر کوتاه را برعهده دارند. همزمانی توسعه تکنولوژی‌های ارتباطی با به کارگیری سیستم‌های ماهواره‌ای برای ناوبری، موجب ایجاد یک بازار تجاری جدید با عنوان "سرویس‌های برپایه موقعیت (LBS ) شده است". سیستم‌های مدرن ناوبری امکان دستیابی به LBS را فراهم می‌کنند و با استفاده از معلوم بودن جای خودرو، سرویس‌های با ارزشی در اختیار مشتریان قرار می‌دهند. به عنوان مثال، آنها را به مکان‌های مورد نظر (فروشگاه‌ها، بانک‌ها، رستوران‌ها) هدایت می‌کنند و یا آخرین تغییرات آب و هوایی و وضعیت ترافیکی را براساس موقعیت خودرو در اختیارشان می‌گذارند. برای نمونه می‌توان از سیستم ناوبری شرکت نیسان در مدل‌های جدید محصولاتش (به طور عمده در ژاپن) با قابلیت دریافت آخرین اخبار ترافیک از طریق امواج رادیویی نام برد.

شرکت‌های هوندا و جنرال موتورز سیستم‌های مشابهی را در امریکای شمالی ارائه کرده‌اند. با استفاده از همین قابلیت نه تنها بروز حوادث ترافیکی در مسیری خاص به اطلاع رانندگان می‌رسد بلکه مناسبترین مسیر جایگزین نیز پیشنهاد می‌شود. این اطلاعات براساس میزان فاصله خودرو تا محل ترافیک، دیگر مسیرهای قابل دسترسی و مقصد نهایی خودرو برای سیستم‌های ناوبری ارسال می‌شود. به طور طبیعی ارائه به موقع چنین اطلاعات مناسبی، تأثیر فوق‌العاده‌ای در تحقق رویای حذف مشکلات حاد ترافیکی خواهد داشت.

یک LVNS همچنین برای افزایش ایمنی خودرو و سرنشینان آن به کار می‌رود. با تحلیل اطلاعات مربوط به ناوبری خودرو، سیستم قادر به تشخیص رفتارهای غیرطبیعی راننده (ناشی از خستگی و...) است و می‌تواند هشدارهایی بدهد به علاوه در موقعیت‌های اضطراری نظیر تصادفات، سیستم می‌تواند به صورت اتوماتیک موقعیت خود را برای افراد یا گروهای ذی‌صلاح مخابره کند. یک LVNS می‌تواند به عنوان هسته تجهیزات افزایش ایمنی خودرو بستر مناسبی را برای نوآوری‌های آینده فراهم آورد. این سیستم با محاسبه سرعت، جهت و موقعیت خودرو همچنین پیش‌بینی مسیر آن می‌تواند سیستم‌های ایمنی نظیر سیستم ضد برخورد (CAS ) را فعال و هشدار لازم را به راننده اعلام کند.

ب) ردیابی

در حوزه ردیابی، صاحبان خودرو، با کمک سیستم‌های ناوبری خودرو، قادر به ردیابی و پایش دائمی خودرو بر روی نقشه دیجیتالی منطقه تردد، از طریق دریافت موقعیت لحظه‌ای خودرو به صورت پیغام دیجیتالی هستند. امکان پایش مستمر تردد نتایج مثبتی خواهد داشت، از جمله امکان کنترل دائمی تردد خودرو، مقابله با سرقت و سوء استفاده. از مزایای چنین سیستمی، افزایش بهره‌وری و صرفه‌جویی در زمان و هزینه است. [5]

 

8-2-   استقرار سامانه پایش، ناوبری و کنترل خودروهای عمومی  

استقرار سيستم AVL در خودروهای حمل و نقل عمومی قابليت هاي زیادی جهت مديريت و كنترل بهينه ناوگان در اختيار می گذارد از جمله اين موارد :

• سوابق روزهاي گذشته مسيرهاي طي شده خودروها، جزئيات حركتي خودروها و كليه سوابق اطلاعات مرتبط ديگر در سيستم قابل دسترسي و نمايش مي باشد.
• در صورتيكه تعداد مسافر داخل اتوبوس از حد معيني بالاتر باشد اين امكان وجود دارد كه چراغ راهنمايي رانندگي در لحظه با رسيدن اتوبوس به آن جهت عبور اتوبوس سبز شود. (نكته قابل ذكر در حمل نقل اولويت با وسايل نقليه عمومي مي باشد) 
• نمايشگر ايستگاه اتوبوس، اطلاعات مفيدي را در خصوص اتوبوس هايي كه به ايستگاه اتوبوس مربوطه نزديك مي شوند و ظرفیت خالی آنها در اختيار مسافرين قرار خواهد داد، اطلاعات مربوطه مشخص مي كند هر يك از اتوبوس ها داراي چه تعداد مسافر بوده و در چه زماني به ايستگاه مربوطه خواهد رسيد.
• ناوبری خودرو و ارائه اطلاعات ترافیکی به راننده
• امكان ارسال پيغام از مركز مديريت ناوگان به اتوبوس همچنين ارسال پيغام به صورت دو طرفه بين خودرو بازرسي و مركز در لحظه (Online).
• با تعريف كارت شناسايي راننده از راه دور (داراي RFID )، اين امكان براي مدير سيستم فراهم است كه در هر لحظه از مشخصات راننده داخل اتوبوس و تخلفاتي كه احياناً راننده مرتكب مي شود آگاه شود. همچنين گزارش كاركرد راننده ها به صورت مكانيزه از اين طريق امكان پذير مي شود.
• امکان تعريف متحرک بر اساس مشخصات فردي راننده و يا مشخصات خودرو 
• امكان اضافه و حذف كردن لايه هاي نمايشي در نقشه توسط كاربر 
• امكان گروه بندي و اولويت بندي خودروها
• امکان فراخواني هر يک از خودروهاي ثبت شده در سيستم، بوسيله وارد کردن شماره ID مربوطه 
• امکان جستجو و فراخواني بر اساس تاريخ، ساعت، سرعت و ساير مشخصات متحرک
• گزارش مدت زمان كاركرد روزانه، تعداد سرويس ها، مسافت طي شده
• گزارش گيري از تخلفات مانند تخلف سرعت، تخلف خروج محدوده و ... 
• گزارش گيري از انواع وضعيت كاري خودروها 

 

8-3-   استقرار سامانه پایش، ناوبری و کنترل خودروهای خدمات شهری  

با توجه به اهمیت مدیریت الکترونیک ناوگان خدمات شهری وبخش عمده ای از منابع خدمات شهری را ماشین الات آن تشکیل داده و از آنجا که بسیاری از تصمیمات اخذ شده توسط مدیران اجرایی و پیمانکاران خدمات شهری به نوعی به اطلاعات مکانی و توصیفی ثابت و متحرک مرتبط می‌باشد و در واقع نحوه حرکت، سرعت و زمان حرکت، مسیر پیموده شده، وضعیت حسگرهای دما و سوخت و اطلاعات جانبی متحرک مورد نیاز می‌باشد، لذا طراحی و اجرای سیستم مدرن جهت نمایش و کنترل این وسایل جهت تصمیم گیری و برنامه‌ریزیهای دوره‌ای بر اساس سابقه اطلاعات حرکتی و رفتاری خودروها و ماشین آلات در قالب سامانه پایش، کنترل و ناوبری، ضروری می‌نماید. امروزه در اکثر کشورهای پیشرفته جهان سیستم‌های ناوبری وسایل متحرک به‌عنوان ابزاری قدرتمند جهت مانیتورینگ و ردیابی ناوگان اتوبوسرانی، تاکسی‌رانی، پلیس، شرکت‌های بار‌بری، توزیع و حمل و نقل و غیره مورد استفاده قرار می‌گیرند. اینگونه سیستم‌ها با نمایش حرکت وسایل نقلیه بر روی نقشه رقومی در مرکز کنترل، مدیریت بهینه و ردیابی وسایل متحرک را امکان‌پذیر می‌کنند. با ایجاد ارتباط مخابراتی دو طرفه بین وسایل متحرک و مرکز کنترل، سیستم ناوبری را میتوان به یک شبکه هوشمند ردیابی تبدیل کرد. بنابراین علاوه بر امکان نمایش وضعیت، موقعیت دقیق، سرعت و دیگر اطلاعات مربوط به هر کدام از وسایل متحرک، قابلیت ارسال و دریافت پیام، هدایت وسایل متحرک به سمت مقصد، کنترل و نظارت بر حسگرها) سوخت، دمای هوای موتور و...) جهت تعمیر و نگهداری در بازه‌های زمانی بر اساس مسافت پیموده شده و محدود کردن فعالیت وسایل متحرک براساس ضابطه‌های تعریف شده اعم از مناطق ممنوعه، مناطق گشتی و ... میسر می‌گردد. با تلفیق سیستم ناوبری وسایل متحرک با سیستم اطلاعات جغرافیایی میتوان موقعیت وسایل نقلیه را هر لحظه در سیستم اطلاعات جغرافیایی پایش نمود. با وجود چنین سیستمی دستاوردهای ذیل حاصل می گردد:

• ثبت اطلاعات پایه برای هر خودرو و تعریف برنامه کاری و نظارت سیستمی بر حسن انجام کار خودروها و ثبت تخلفات هر خودرو بر اساس عدم انطباق عملکرد با برنامه تعریف شده
• اطلاع رسانی به موقع تخلفات خودروها به مرکز کنترل ، جهت اتخاذ تدابیر لازم مدیریتی و افزایش قدرت نظارتی مسئولان
• امکان گزارشگیری از ساعت کارکرد هر خودرو
• امکان گزارشگیری از تخلفات شامل سرعت غیر مجاز , محدوه غیر مجاز وتوقف غیر مجاز
• قابلیت نصب سنسورهای مختلف (سنسور وزن، حجم مخزن آب، شروع به تخلیه یا بارگیری و ...) روی هر خودرو بسته به نوع وظیفه خودرو
• طراحی ویژه سخت افزاری بر اساس نوع عملکرد دستگاهها در ماشین آلات خدماتی
• ردیابی خودرو و نمایش وضعیت خودرو در هر نقطه
• حفظ سابقه مسیر و وضعیت خودرو و تولید گزارشات مورد نیاز
• ورود به مناطق ممنوعه یا خروج از مناطق تعیین شده قابل ترسیم بر روی نقشه
• میزان کارکرد راننده و حضور و فعالیت روی خودرو
• ارتباط دوطرفه متنی و صوتی مرکز مدیریت ناوگان با خودروها

نمای کلی سیستم

سیستم مدیریت ناوگان، مبتنی بر ردیابی به کمک فناوری های  GPS و  Wifi شهری است. در این سیستم هر وسیله نقلیه به یک ترمینال ردیابی تجهیز می ‌شود. این ترمینال از دو بخش اصلی تشکیل شده است: بخش دریافت موقعیت که مختصات موقعیت وسیله نقلیه را از ماهواره‌های  GPS دریافت می ‌کند و بخش ارسال موقعیت که مختصات دریافتی از GPS و اطلاعات داخل خودرو را به کمک Wifi  به مرکز داده‌های ردیابی می ‌فرستد.

این اطلاعات در بستر Wi-Fi شهری از وسیله نقلیه به‌ صورت Online در اختیار کاربر قرار می‌گیرد و کلیه خودروها در این سامانه  قابلیت تعریف برنامه زمانی حرکت بر روی معابر شهر را خواهند داشت. خط مسیر ساخته شده از نقاط ارسال شده از دستگاه ردیاب خودرو با برنامه زمانبندی محدوده معابر تطبیق داده شده و کارکرد خودرو بر اساس برنامه کاری و همچنین تخلفات آن محاسبه خواهد شد همچنین در صورتی که خودرو معابری را که در برنامه کاری حرکت بوده ولی توسط خودرو طی نشده است را به عنوان برنامه بازدید ناظر در برنامه کاری روز ناظر درج خواهد کرد تا با حضور ناظر در محل، در صورت مشاهد جریمه سایر آیتم های قرارداد پیمانکار از جمله حمل زباله یا جاروی مکانیزه علاوه بر جریمه کسر خودرو ثبت و لحاظ گردد. [6]

 

9-        توسعه ایمنی حمل و نقل و تردد

ایمنی معابر به منظور عبور جریان روان و بی‌خطر خودروها با حداقل تاخیر و بیشترین سطح رضایتمندی برای کاربران، بستگی مستقیم به تحقق نظم و ترتیب در جریان آمد و شد دارد. در صورتی می‌توان این نظم و ترتیب را بر معابر حاکم نمود که استفاده از فناوری‌های روز دنیا در حوزه تجهیزات ایمنی هوشمند ترافیکی در نظر گرفته شود تا منتج به کاهش چشمگیر حوادث ترافیکی از یک رو، و برخوردار شدن از یک جریان روان و ایمن ترافیکی از روی دیگر شود.

سيستمهاي هوشمند ايمني مشتمل بر:

• سیستمهای  ایمنی عابر پیاده
• علائم هشداردهنده
• نظارت تصويري

می باشند.

 

9-1-   استقرار سامانه پیش بینی و پیشگیری از حوادث ترافیکی

این سامانه در دو محور نسبت به پیش بینی و پیشگیری از حوادث اقدام می نماید:

• از طريق تغيير در معرض قرارگيري
• گواهينامه الکترونيکي راننده
• هدايت مسير
• طرحهاي ارزش گزاري مسير
• مديريت بار و ناوگان
• طراحي سفر
• از طريق کاهش ریسک تصادف
• تطبيق هوشمند سرعت
• گواهينامه الکترونيکي رانندگي
• سيستم کنترل بزرگراه
• سيستم نظارت وسيله نقليه و راننده
• سيستم ممانعت از برخورد
• مديريت سوانح
• اعمال سرعت قانوني بصورت خودکار

 

9-2      استقرار سامانه تأمین ایمنی تردد افراد آسیب پذیر و عابران پیاده

خطر تصادفات منجر به جرح و فوت بیش از همه عابران پیاده  را تهدید می کند و در این بین نابینایان، خردسالان و افراد کهنسال و ناتوان جسمی در معرض خطر به مراتب بیشتری قرار دارند. اما فناوری باز هم به کمک آمده و امکان عبور ایمن  و بی خطر عابران پیاده من جمله روشندلان، خردسالان، کهنسالان و ناتوانان جسمی و حرکتی فراهم شده است.

تجهیز معابر به کلیدهای فشار صوتی، ایمنی عابران پیاده در زمان عبور از عرض تقاطع ها و گذرگاه های مخصوص عابران پیاده را تضمین می نماید.

این کلیدهای فشاری (PUSH BUTTON) مجهز به بلندگو جهت اعلام وضعیت چراغ راهنمایی مربوط به محور مورد نظر عابر پیاده برای عبور می باشند،به این صورت که نوع سیگنال پخش شده توسط دستگاه برای عابر پیاده برای حالات مختلف چراغ راهنمایی (سبز، احتیاط و یا قرمز) متفاوت می باشد.

این صدا به ویژه به افراد نابینا کمک می کند که با تشخیص جهت پخش صدا خود را به محل نصب دکمه فشاری رسانده و با فشار دادن دکمه مربوطه درخواست خود برای عبور از عرض خیابان را اعلام نماید و در اولین زمان ممکن چراغ راهنمایی سواره رو قرمز شده و چراغ عابر پیاده مربوط به محور مورد نظر فرد متقاضی عبور از عرض خیابان سبز می شود. همزمان صدای سیگنال بلندگوی دستگاه متناسب با وضعیت جدید تغییر می کند.

 

9-3-   استقرار سامانه تأمین ایمنی تردد وسایل نقلیه

نمودار تصادفات منجربه فوت و جرح یا نمودار تصادفات وسایل نقلیه، عابرین پیاده و دوچرخه‌سوار در دوره زمانی خاص از موارد استفاده از سامانه‌ مذکور است. توزیع تصادفات عابرین پیاده در کنار نقشه توزیع کاربریهای خاص، رابطه تعداد و شدت تصادفات آن کاربری ها را نشان می‌دهد.

همچنین نقشه تصادفات دوچرخه‌سوارها و مسیرهای دوچرخه‌سواری نیز امکان بررسی این که مسیرهای دوچرخه‌ نیاز به بازبینی یا افزایش مسیرهای مذکور را دارند ایجاد می‌کند.

با استفاده از نقشه‌های شهر و آمار تصادفات در تقاطع‌ها می‌توان نقاطی را که نیازمند اصلاح هندسی هستند را شناسایی و اقدامات لازم را جهت اصلاح تقاطع انجام داد. نقشه‌های مربوط به تصادفات عابرین پیاده و دوچرخه سواران، به طراحان امکان می‌دهد تا پیرامون امکانات روشنایی، وضعیت پیاده‌روها، علامت گذاری افقی و عمودی معابر در مناطق حادثه‌خیز، مطالعه نمایند. نتیجه تمام این بررسی‌ها منجر به ارتقا سطح ایمنی حرکت در معابر شهری می‌گردد. 

 

---

[1] مطالعات مديريت ترافيك - 1391 - دوره : 7 - شماره : 25 - صفحه:125 -146

 

[2] صادق سلیمانی، مریم بختیاری، برچسب های هوشمند، زیرساختی برای پرداختهای الکترونیکی، چهارمین همایش ملی تجارت الکترونیکی

[3] صدیق باور, محمد و محمدرضا صدیق باور، ۱۳۹۰، حرکت به سوی جامعه الکترونیک با سیستم های هوشمند پرداخت کرایه، دهمین کنفرانس مهندسی حمل و نقل و ترافیک ایران، تهران، سازمان حمل و نقل و ترافیک تهران، معاونت حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران

[4] سجاد گنجه ای، بابک امیدوار، بهرام ملک محمدی، خدیجه نوروزی خطیری، تحليل و مدل سازي پارامترهاي ايمني موثر در انتخاب مسیرهای بهینه تخليه اضطراري پس از زلزله (مطالعه موردی: محله 13 آبان شهر تهران)

[5] تندیس فراهیم

[6]  شرکت سامانه ساز دلفین آپادانا

 

برنامه‌ها و اقدامات زیرساختی در بعد جابجایی هوشمند

برنامه‌ها و اقدامات متصور در محور زیرساخت شهر هوشمند در بعد جابجایی بدین نحو معرفی میگردد.

1. توسعه زیرساخت جمع‌آوری اطلاعات ترافیکی

هدف دستیابی به اطلاعات کافی و قابل‌اعتماد برای تصمیم‌گیری و اجرای مداخلات مؤثر در زمینه مدیریت ترافیک، کاهش زمان سفر، ایمنی معابر و کاهش سوانح ترافیکی می باشد.

داده هاي قابل پردازش در سیستمهای هوشمند حمل و نقل عبارتند از:

• داده های برخورد ترافیکی
• داده های ثبت وسایل نقلیه
• داده های سوابق و گواهینامه راننده
• داده های مسير
• داده های خدمات فوريتی پزشکی (EMS) و تروما
• داده های ابلاغ تخلف و جرایم ترافیکی

این داده ها از طریق سازو کارهای زیر جمع آوری می شوند:

• سامانه نظارت تصویری مستمر
• سامانه ضبط تصاویر دیجیتال
• سامانه ثبت، نگهداری و بازیابی اطلاعات
• سامانه سنجش آلودگی هوا
• سامانه خودکار ثبت تخلفات

و براي اهداف ذيل مورد استفاده قرار خواهند گرفت:

• گردآوری اطلاعات ترافیکی
• اعمال قانون
• مدیریت تصادف و بحران
• اطلاع رسانی عمومی

 

1-1      استقرار شبکه حسگرها

در حال حاضر یکی از بزرگترین مشکلات زندگی در شهرهای بزرگ، افزایش روزافزون ترافیک در خیابان ها و بزرگراه هاست.

ترافیک سالانه صدها ساعت از وقت رانندگان را تلف می کند و به همین دلیل استفاده از فناوری و تجهیزات الکترونیکی برای کنترل و روان کردن ترافیک بسیار حائز اهمیت است.

 امروزه کنترل ترافیک بزرگراه ها و خیابان های شلوغ در شهرها به وسیله دستگاه هایی همچون حسگرهای حلقوی، دوربین های ویدئویی و تابلوهای الکترونیکی صورت می گیرد.

حسگرهای حلقوی در کف خیابان ها جاگذاری می شوند و از کوچک ترین تغییرات در ولتاژ الکتریکی ایجاد شده به وسیله خودروی عبوری باخبر می شوند. به این ترتیب سرعت ترافیک را می توان به وسیله به دست آوردن سرعت عبور خودروها از بین دو مجموعه از حسگرها به دست آورد. اطلاعات مربوط به میزان و سرعت ترافیک به یک کامپیوتر مرکزی ارسال می شود. در زمانی که حسگرها متوجه کاهش سرعت یا افزایش مقدار ترافیک می شوند، سامانه هوشمند ترافيك با استفاده از تابلوهای الکترونیکی، رانندگان خودروهای در حال حرکت در مسیرهای منتهی به مسیر شلوغ را از وجود ترافیک سنگین باخبر کرده و مسیرهای دیگری را به آنها پیشنهاد مي کند.

خلاصه اي از فن آوري هاي در دسترس در اين زمينه به شرح ذيل مي باشد:

موضوع	فناوري	تشريح
ترافيك	حلقه القايي	يك ميدان الكترومغناطيسي براي استفاده موقتي ايجاد مي كند
	صفحات فشاري	از طريق برقراري تماس الكتريكي، محورها را شناسايي مي كند
	مغناطيس سنج	تغييرات ميدان مغناطيسي زمين را اندازه گيري مي كند
	حلقه القايي	در داخل روسازي كار گذاشته مي شود
	گمانه هاي مغناطيسي	تغييرات ميدان مغناطيسي زمين را اندازه گيري مي كند
	كابل حسي	فناوري به شناسايي محورها محدود شده است
	تصويربرداري ويدئويي	از نور مرئي و پهناي باندهاي نزديك به مادون قرمز براي سنجش پارامترهاي ترافيك استفاده مي كند
	ليزر	فناوري به ارتفاع نصب و مقعيت و نويز حساس است
	حسگر فراصوت	يك موج صوتي كه براي تعيين حجم وسايل نقليه تحليل مي شود را ارسال و دريافت مي كند
	شناسايي خودكار وسيله نقليه	مي تواند براي ارائه اطلاعات زمان سفر در راه ارتباطي ميان آزادراه و شبكه راه هاي اصلي به كار گرفته شود
وضعيت وسيله نقليه	طبقه بندي وسايل نقليه	حسگرهايي كه مشخصات انفرادي وسايل نقليه عبوري را بررسي مي كنند (طول، وزن، تعداد محورها، موقعيت نسبت به خط عبوري، سرعت و ...)
	آلاينده هاي ناشي از وسايل نقليه	فناوري هاي مربوط به اعمال قانون كه ميزان آلاينده ها، شمارش مسافران و وضعيت كاركردي وسايل نقليه خاص را كنترل مي كنند
محيط زيست	حسگرهاي زيست محيطي	فناوريهايي كه آب و هواي محلي(درجه حرارت، رطوبت، بارش باران، باد، آلودگي) و وضعيت روسازي راه (خشك، مرطوب، پوشيده از برف يا يخ) را كنترل مي كنند
كنترل وسايل نقليه	دوربينهاي مدار بسته	با ارائه تصاوير، امكان تاييد وقوع تصادف را فراهم مي آورند و ممكن است براي شناسايي تصادفات و كنترل شرايط زيست محيطي، طبقه بندي وسايل نقليه و اعمال قانون نيز مورد استفاده قرار گيرند
كنترل راننده	حسگرهاي كنترل راننده	فناوريهايي كه وضعيت راننده را با پايش مشخصات رانندگي يا ساير نشانه هاي فيزيولوژيكي مربوط به عملكرد اشتباه راننده كنترل مي كنند
كنترل بار	حسگرهاي كنترل بار	فناوريهايي كه شاخص هاي مختلف وضعيت بار مثل توزيع بار، دما، شتاب، فشار و ... را كنترل مي كنند
كنترل موانع	حسگرهاي كنترل موانع	فناوري هايي كه موانع بالقوه (ساير وسايل نقليه، افراد، آشغال و ...) در نزديكي وسيله نقليه را شناسايي و مشخص مي كنند
تعيين موقعيت در خط عبوري	حسگرهاي تعيين موقعيت در خط عبوري	فناوري هايي كه بر روي وسيله نقليه نصب مي شوند و موقعيت مكاني وسيله نقليه را نسبت به خط عبوري كنترل مي كنند
امنيت	حسگرهاي امنيتي	فناوريهايي كه امكان محدود كردن دسترسي به حوزه هاي امنيتي افراد مثل كارت خوانها و ... را فراهم مي آورند
تعيين موقعيت مكاني	GPS	فناوري هايي كه موقعيت مكاني را تعيين مي كنند

 

1-2      استقرار دوربینهای کنترل ترافیک و ثبت تخلفات

سیستم نظارت تصویری شامل دوربین هایی است که می تواند در مکان های مختلفی همچون چهارراه ها، تقاطع ها، میادین، مراکز پر رفت و آمد و شلوغ و در هر جای دلخواه دیگری نصب شده و به وسیله آن، حجم حمل و نقل و سایر موارد ترافیکی کنترل شود.

دوربين‌هاي نظارت تصويري يكي از اصلي‌ترين ابزار جمع‌آوري اطلاعات از سطح شهرها محسوب مي‌شوند.

کارکردهای اصلی سیستم نظارت تصویری عبارت است از :

• تكميل بانك اطلاعاتي ترافيك شهري
• كمك در مديريت بحران و امدادرساني از طريق هماهنگي با سازمان‌ها و نهادهاي مسئول
• ثبت تخلفات راهنمایی و رانندگی

1-3      استقرار تجهیزات ترددشمار

سامانه ترددشماری برای مدیریت بهتر راهها استفاده می‌شود. این سیستم، پله زیرین حمل و نقل هوشمند محسوب می‌شود زیرا نهادهای دولتی و غیردولتی، با داشتن آمارها و گزارش‌های مربوط به ترددشمار، می‌توانند از سایر روش‌ها برای هوشمند سازی سامانه‌های ترابری استفاده کنند.

سيستم‌هاي ترددشمار يا شناساگرها، اطلاعات و داده‌هاي مربوط به وضعيت وسايل نقليه و جريان ترافيك را جمع‌آوري مي‌نمايند اين اطلاعات عبارتند از:

• تشخيص طول، ارتفاع، حضور و سرعت وسايل نقليه
• شمارش و اندازه‌گيري حجم ترافيك عبوري، طول صف وسايل، تشخيص توقف و …
• تشخيص عابرين پياده جهت برنامه‌ريزي و اولويت بندي حركت در زمان‌بندي چراغ‌هاي راهنمايي

شناساگرها انواع مختلف دارند كه عبارتند از: حلقه‌هاي القايي، شناساگرهاي راداري، مادون قرمز، صوتي و …

اصول کار دستگاه‌های تردد شمار بدینصورت است که حلقه‌های مغناطیسی در جاده تعبیه می‌شود و با استفاده از تغییر خواص مغناطیسی این حلقه‌ها اطلاعات به پردازنده منتقل می‌شود.

ساختار سیستم تردد شمار

فن آوريهاي متنوعي براي سيستم هاي تردد شمار در دسترس مي باشد اما توسعه يافته ترين شكل سامانه ترددشماری بر اساس ایجاد شکاف در سطح جاده و قرار دادن سنسور در آن تشکیل می‌گردد. همچنین ارتباط سنسورها از طریق کابل ارتباطی با دستگاه تردد شمار می‌باشد. این سنسورها اطلاعات خودروهای عبوری را از طریق سیگنال‌های ارسالی انتقال می‌دهند، و پس از ذخیره دقیق اطلاعات در حافظه دستگاه تردد شمار و ارجاع به نرم‌افزار مربوطه، از طریق اتصالات شبکه‌ای، داده‌ها به سرور کاربر فرستاده شده و به صورت متن قابل مشاهده خواهند بود. دستگاه تردد شمار در داخل محفظه‌ای در کنار جاده در فاصله ۱ تا ۵ متری از حلقه‌ها نصب می‌گردد. انرژی مورد نیاز سیستم از طریق پنل‌های خورشیدی تامین می‌گردد، به این صورت که با استفاده از باتری و ذخیره انرژی در آن امکان استفاده از دستگاه در تمام مدت شبانه روز امکان پذیر می‌باشد.

لذا نه تنها از نظر مصرف انرژی بهینه بوده، بلکه از نظر قطع ولتاژ مورد نیاز و تاخیر در ثبت اطلاعات مصون می‌باشد.

 

1-4      استقرار تجهیزات راهنمایی و رانندگی

نصب علائم واضح و موثر از جمله ضرورتهاي مهندسي راه و ترافيك به منظور بهره وري مناسب از راههاي موجود كشور محسوب مي شود، جاده ايكه داراي علائم كم و نامناسب است بعنوان يك راه رضايت بخش تلقي نمي گردد، از طرفي استفاده كنندگان از راهها جهت كسب راهنمايي و دريافت اطلاعات مورد نياز و مقامات مسئول، جهت انجام وظيفه موثر و اعمال قوانين ترافيك، به اين علائم متكي بوده و از آنها بعنوان وسائلي كه ايمني تردد جاده اي را افزايش مي دهند، استفاده مي نمايند.

علائم مذكور نه تنها شامل علامت هائي بر روي پايه ها است بلكه خط كشيها، چشم گربه ايها و ساير تجهيزات ايمني را نيز در بر مي گيرد.

علائم بايستي چنان باشند كه بموقع و بطور مشخص راهنمائيهاي صحيح را به استفاده كنندگان از جاده ها ارائه نمايند. اينگونه راهنمائيها بايستي غير مبهم بوده و بسرعت قابل درك باشند. آنها را نبايد زودتر از زمان مورد نياز عرضه كرد زيرا امكان ازياد بردن آنها هنگام تردد وجود دارد همچنين نبايستي آنها را ديرتر از زمان مورد نياز عرضه نمود زيرا در اين صورت مانورها و عمليات بعدي استفاده كنندگان به مخاطره خواهد افتاد.

عملکرد و طبقه بندی علائم

علائم به منظور کنترل و هدایت ترافیک و افزایش ایمنی راهها بکار می روند لذا آنها را باید فقط در محلهائی بکار برد که بتوان به آسانی به اهداف فوق رسید. علائم خطر اگر بطور وسیع در جایی بکار برده شوند که احتمال خطر نمی رود، نمی توانند باعث افزایش ایمنی راه گردند. از طرف دیگر در جائیکه کنترل و هدایت لازم بوده و احتمال خطر وجود داشته باشد عدم نصب آنها به نفع استفاده کنندگان از راه نمی باشد.

علاوه بر خط کشی سواره رو و علائم موقتی ، سه نوع علائم اصلی جاده وجوددارد. هر نوع از این علائم دارای شکل اساسی مربوط به خود است و همانطور که در فصلهای بعدی گفته خواهد شد استفاده از بعضی رنگها فقط برای بعضی از انواع علائم محدود می گردد.

 علائم بازدارنده و حکم کننده ( انتظامی )

این علائم شامل مجموعه علائمی است که مربوط به ضرورت ، ممنوعیت و یا محدودیت می گردند. این نوع از علائم ممکن است مجبور کننده یا ممنوع کننده باشند و کلا باستثناء دو علامت خاص، همگی مدور هستند.

این استثنائات عبارتند از علامت ایست که هشت گوشه است و علامت رعایت حق تقدم عبور که مثلث متساوی الاضلاع است و راس آن رو به پائین است . علائم بازدارنده و حکم کننده ممکن است دارای صفحات متمم در پائین باشند که بدینوسیله در رساندن پیام ، علامت مورد نظر را کمک می کنند.

 علائم خطر ( اخطاری )

این علائم مربوط به خطراتی است که راننده در مسیر با آن روبرو خواهد شد مانند علامت "پیچ" این علائم بشکل مثلثهای متساوی الاضلاع هستند که راس آنها معمولا روبه بالا است. این علائم دارای یکی ـ دو استثناء هستند، مانند علامت تعیین جهت که نشان دهنده تغییر سریع جهت یا انحراف جاده می باشد و علامت خطر در بعضی از تقاطع های خطوط راه آهن و همچنین مثلث معکوس که جزء علائم انتظامی بوده و به منظور هشدار دادن یک توقف یا رعایت حق تقدم می باشد.

صفحات مستطیل شکل ممکن است در پائین علامت هشدار دهنده بکار روند تا بدینوسیله اطلاعات داده شده را تکمیل نمایند.

 علائم اخباری ( اطلاعاتی )

علائم اخباری معمولا اطلاعات مربوط به مسیر، مکانها ، وسائل و امکانات مورد علاقه رانندگان را ارائه می دهد. اکثر علائم اخباری بشکل مربع مستطیل هستند ولی بعضی علائم جهت نما دارای یک انتهای نوک تیز می باشد.

 

1-5      طراحی و پیاده‌سازی پایگاه داده‌های اطلاعات ترافیکی 

گسترش و توسعه فیزیکی شهرها مشکلاتی از قبیل افزایش تعداد سفر، هزینه حمل ونقل، میزان سوخت، آلودگی هوا، صرف زمان، ترافیک و ... را به دنبال دارد. دولتمردان برای ساماندهی و مدیریت شهرها ورفع این مشکلات راه کارهایی از قبیل سیستم هوشمند، افزایش هزینه محدوده های ترافیکی، توسعه ناوگان حمل ونقل عمومی و … را ارائه نموده اند. اما این ابزارها به خودی خود نمی توانند در فرایندهای تصمیم گیری و مدیریت شهری پایدار کمک نمایند، بلکه یکپارچه سازی و ایجاد یک مدل پایگاه داده با توجه نمودن به ویژگیهای شهری و منطقه ای می تواند شرایط تصمیم گیری و مدیریت در سطح کلان را فراهم نمایند. بنابراین تدوین یک ساختار فیزیکی یکپارچه که در آن اصول پایداری نیز بطور کامل رعایت شده باشد، می تواند ما را در تحقق ساماندهی و دستیابی به مدیریت حمل ونقل شهری سوق دهند. [1]

امروزه سیستم اطلاعات جغرافیایی الگوی جدیدی را برای ساماندهی اطلاعات و طراحی سیستم‌های اطلاعاتی ایجاد می‌کند که جنبه اصلی، استفاده از مفهوم مکان به صورت پایه‌ای برای ایجاد سیستم‌های اطلاعاتی جدید می‌باشد.

 اطلاعات معتبر در مورد زیر ساخت حمل و نقل شرط اصلی برای بسیاری از تصمیم گیری ها می‌باشد. از این رو لازمست اطلاعات معتبر و به روز به راحتی در دسترس باشد چرا که نبود اطلاعات مناسب می‌تواند مانع از تصمیم گیری برتر گردد. بنابراین اطلاعات مربوط به شبکه های حمل و نقل و برنامه ریزی‌های مربوطه می‌بایستی برای ذخیره و بازیابی و مدیرت و بررسی در پایگاه اطلاعات مکانی ثبت گردد. اغلب این داده‌های مربوط به حمل و نقل شامل ترددها، فهرست علائم، گزارش تصادفات، ایمنی معابر و شرایط مسیرها و موارد مشابه می باشد.

مزیت اصلی استفاده از پایگاه داده های مکان مبنا، توانایی دستیابی و تحلیل داده‎‌های توزیعی از لحاظ فضایی با توجه به محل فضای واقعی پوشش داده شده روی نقشه مادر که بررسی آن با دیگر سیستم‌‌های مدیریت و پایگاه داده‌‌‌‌‌ها امکان پذیر نبوده می باشد. استفاده از پایگاه داده های مکان مبنا صرفاً محدود به نمایش و دستیابی بصری کاربرپسند نبوده و شامل قابلیت تحلیل فضایی و قابلیت کاربرد برای عملکردهای استاندارد آن مانند نگاشت موضوعی، ترسیم نمودار، تحلیل شبکه‌ای، دستیابی همزمان به چندین لایه داده‌ای و پوشش همان داده‌ها و توانایی برای تصمیم گیری مدیریت داده و دستور العمل‌های خاص کاربر خواهد بود.

 

2- توسعه زیرساخت پایش و کنترل اطلاعات ترافیکی

توسعه زیرساختهای پایش و کنترل اطلاعات ترافیکی برای نیل به اهداف ذیل:

• کاهش تأخیرها
• افزایش ایمنی
• بهبود در قابلیت جمع آوری و انتشار اطلاعات ترافیکی
• اطلاع رسانی به مسافران
• مدیریت لحظه ای ترافیک
• هماهنگی بین سازمان های مربوطه
• شناسایی نقاط حادثه خیز
• مدیریت بحران

نیازمند توسعه یک مرکز پایش و کنترل اطلاعات ترافیکی است که از طريق توسعه زيرساختهاي مخابراتي، توسعه زيرساختهاي جمع اوري اطلاعات ترافيكي و استقرار سامانه هايي نظير سيستم مركزي كنترل ترافيك، تابلوهاي اطلاع رساني ترافيكي و ... محقق خواهد شد.

 

2-1      استقرار سیستم مرکزی کنترل ترافیک

یک سیستم مرکزی و یکپارچه برای کنترل ترافیک با استفاده از ابزارها و فعالیت های ذیل عملیات کنترل، مدیریت و هدایت  ترافیک را بعهده دارد :

1. كنترل هوشمند مرکزی چراغ های راهنمایی SCATS
2. سيستم مديريت نظارت تصويري
3. سيستم مديريت تابلوهاي متغير خبري
4. سيستم ثبت وقايع تاثیرگذار بر ترافیک
5. کنترل و نظارت  برعملکرد خطوط ویژه
6. سیستم کنترل مکانیزه طرحها و محدودیتهای ترافیکی
7. سیستم مکانیزه ثبت تخلف سرعت
8. اطلاع رسانی از طریق شبکه رادیویی محلی

 

2-2      استقرار تابلوهای اطلاع‌رسانی ترافیکی

تابلوهاي متغيير خبري (VMS) از كاربردي‌ترين سيستم‌هاي اطلاع‌رساني در مجموعه ITS بشمار مي‌روند که وظيفه خبررساني و راهنمايي بهنگام مسافران و رانندگان را بر عهده دارند. با توجه به عملكرد ترافيكي، اطلاعاتي كه براي رانندگان و مسافران در اين مسيرها مفيد خواهد بود، اعلام مواردي همچون يكطرفه شدن موقتي، اطلاعات مربوط به وضعيت‌هاي خاص يا مهم و .. مي‌باشد.

همچنين در شرايط عادي از اين تابلوها مي‌توان جهت اعلام پيامهاي ايمني و … استفاده نمود.

با توجه به اهداف اين تابلوها جانمایی آنها به شرح زير توصیه می گردد:

• قبل از نقطه حادثه خيز
• قبل از ورودي- خروجي‌ها
• قبل از محل اخذ عوارض

در تعيين محل نصب تابلوهاي متغيير خبري فاصله لازم براي تصميم‌گيري به موقع رانندگان (قبل از ورودي و خروجي پرتردد) درنظر گرفته مي‌شود.

همچنين امكان فيزيكي نصب تابلوها در موقعيتهاي موردنظر مورد توجه قرار مي‌گيرد مانند قوس، شيب، تابلوهاي ثابت، پل و.. كه بر ديد تابلو تاثير مي‌گذراند.

مشخصات مورد انتظار در خصوص تابلوی پیام متغیر (VMS)

• نمایش چند زبانه متون و اعداد
• نرم افزار کاربرپسند
• قابلیت پخش علائم راهنمایی
• ارتباط تابلو و مرکز کنترل از بسترهای موجود (Wifi شهری یا FTTX)
• قابلیت تنظیم زمان مکث پیام ها توسط کاربر
• نگهداری اطلاعات در هنگام خاموش بودن تابلو
• شکل ظاهری زیبا و مصرف انرژی بهینه
• بدنه مقاوم در برابر نفوذ آب و رطوبت و گرد و غبار (رعایت استانداردهای نصب در محیط های باز)
• مقاومت در برابر تغییرات ولتاژ، جریان، حرارت و شوک های الکتریکی
• LED پرنور مناسب برای استفاده در روز و کاربردهای گرافیکی با قابلیت تنظیم شدت نور براساس نور محیط
• اپوکسی مقاوم در برابر شرایط آب و هوایی
• زاویه دید افقی و عمودی 30 درجه

 مشخصات پیام‌ها

•  تابلوهای متغیر خبری یکی از بهترین مسیرهای ارتباطی سازمان‌های حمل و نقل با مردم می‌باشد اما باید دانست که زمان بسیار کمی برای خواندن پیام‌ها وجود دارد و معمولا این زمان هشت ثانیه یا کمتر است. در نتیجه، طول پیام می‌تواند حداکثر 8 کلمه باشد.
• مدت‌زمان دیدن پیام بر طول پیام تاثیر می‌گذارد. پیامهایی که در تابلوهای متغیر خبری نشان داده می‌شوند، زمان بیشتری برای خوانده شدن نیاز دارند. به این دلیل که پیام‌های ثابت معمولا توسط رانندگان به صورت چشمی اسکن شده و با علائم استاندارد مطابقت داده می‌شوند. در حالی که رانندگان باید تمام پیام نمایش داده شده در تابلو متغیر خبری را کلمه به کلمه بخوانند.
• زمان دیدن مستقیما با خوانایی پیام و سرعت رانندگی در ارتباط است. برای هر نوع تابلوی متغیر خبری با توجه به سرعت مسیر،  زمان دیدن، طول بیشینه پیام را دیکته می‌کند.
• در کل، برای بهبود دریافت و درک صحیح مردم پیام‌ها باید در صورت امکان تعداد بیشتری از فاکتورهای زیر را داشته باشند:
•     سادگی کلمات
•     ایجاز و اختصار
•     ترتیب درست کلمات
•    ترتیب درست واحدهای اطلاعاتی پیام
•     کاربرد درست پیام‌ها

مقررات مربوط به مکان تابلوهای متغیر خبری

• تابلوهای متغیر خبری باید در بالادست گلوگاههای شناخته شده و نقاط پرحادثه قرارگیرند تا رانندگان بتوانند مسیر جایگزینی را انتخاب کرده و یا عکس‌العمل مناسب در مقابل حوادث تکرار شونده از خود نشان دهند.
• تابلوهای متغیر خبری باید در بالادست مناطق تغییر مسیر، مانند تقاطع‌ها، قرار بگیرند بطوریکه فرصت کافی برای تغییر خط و حرکت در خط عبوری مناسب را داشته باشند.
• تابلوهای متغیر خبری نباید در داخل تبادل‌ها نصب شوند مگر در مکان‌های اخذ عوارض یا موارد خطوط عبوری متفاوت در یک مسیر تابلوهای متغیر خبری نباید در جایی قرار بگیرند که انواع دیگری از اطلاعات مانند تابلوهای ثابت و یا راهنمایی‌های دیگر، اطلاعاتی مشابه پیام‌های تابلو را در اختیار مسافران قرار داده‌اند.
• تابلوهای متغیر خبری نباید در مناطق تداخل یا جاهایی که اتومبیل‌ها معمولا خط خود را تغییر می‌دهند قرار گیرند 

 

2-3      استقرار مسیرهای ویژه (مثل دوچرخه، اسکیت و پیاده‌روی)

خط عبور دوچرخه عبارتست از مسير ويژه دوچرخه در سطح معابر كه با تابلو، خط‏كشي و يا رنگ حدود آن مشخص مي‏گردد.

قوانين عمومي ساخت مسير دوچرخه ارائه شده از سوي  Caltrans(سازمان حمل ونقل كاليفرنيا) مسيرهاي ويژه دوچرخه را به سه دسته تقسيم مي نمايد:

1) CLASS I BIKEWAY

2) CLASS II BIKEWAY

3) CLASS III BIKEWAY

 

شرح مسير CLASS I BIKEWAY:

اين نوع از مسير از خيابان و بزرگراه كاملا مجزا بوده و حق تقدم در اين مسير با دوچرخه سوار مي باشد. اين مسير مي تواند به عنوان مسير مشترك پياده و دوچرخه مورد استفاده قرار گيرد. به اين نوع مسير Shared Use Path يا Bike Path اطلاق مي گردد. عرض اين مسير با توجه به موارد پيش بيني شده براي استفاده متفاوت است اما قوانين كلي آن عبارت است از:

حداقل عرض مسير: 8 فوت برابر با 2.4 متر

حداقل عرض براي مسير دوطرفه تردد دوچرخه: 10 فوت برابر با  3 متر

حداقل عرض ترجيحي براي مسير هاي داراي بيش از 300 نفر استفاده كننده در ساعات پيك ويا جهت استفاده مشترك از مسير براي پياده روي و دوچرخه: 12 فوت برابر با 3.6 متر

همچنين اين مسير به جهت افزايش ايمني دوچرخه سوار بايد به فاصله 2 فوت معادل 60 سانتي متر از طرفين از هرگونه ميله، ستون، درخت، ديوار و گارد ريل پاكسازي گردد.

 

شرح مسير CLASS II BIKEWAY:

اين نوع از مسير از يك طرف خيابان و يا بزرگراه جدا مي گردد. به اين نوع مسير Bike Lane اطلاق مي گردد. عرض اين مسير نيز با توجه به موارد پيش بيني شده براي استفاده متفاوت است اما قوانين كلي آن عبارت است از:

حداقل عرض مسير در صورت عدم وجود جوي آب: 4 فوت برابر با 1.2 متر

حداقل عرض مسير در صورت وجود جوي آب: 5 فوت برابر با 1.5 متر

حداقل عرض براي مسير در صورت وجود خطوط پاركينگ براي پارك خودرو: 5 فوت برابر با 1.5 متر

حداقل عرض مسير در استفاده كردن مشترك مسير براي دوچرخه و پاركينگ در حالتي كه خطوط پارك بر روي زمين مشخص نشده باشند : 11 فوت برابر با 3.3 متر

حداقل عرض مسير در استفاده كردن مشترك مسير براي دوچرخه و پاركينگ در حالتي كه براي پارك خودرو جدول كشي انجام شده باشد : 12 فوت برابر با 3.6 متر

 

شرح مسير CLASS III BIKEWAY:

به اين نوع مسير Bike Route اطلاق مي گردد. اين مسير مي تواند با مسير موتوسواران، خوردوها و پياده ها مشترك باشد لذا عرض اين مسير مشخص نمي باشد ولي براي حالتي كه مسير دوچرخه و خودرو مشترك است بايد حداقل عرضLane  مشترك 14 فوت برابر با 4.3 متر در نظر گرفته شود تا خودروها به راحتي از كنار دوچرخه عبور كرده و نيازي به عبور از روي خط كشي خيابان را نداشته باشند.

در اين صورت هنگامي كه مسيري براي عبور دوچرخه در نظر گرفته مي شود عواملي چون سرعت و حجم عبور و مرور، پاركينگ هاي كنار خيابان، وسائل كنترل سرعت و ترافيك و كيفيت سطح مسير بايد مورد توجه قرار گيرد. [2]

 

3- توسعه وسایل نقلیه موتوری پاک

اتوبوس ها و خودروهای سبک هیبریدی به علت تبدیل سوخت فسیلی به هیدروژن در جریان احتراق موتور و استفاده از انرژی الکتریکی در کنار انرژی حاصل از سوخت فسیلی به خودروهای پاک در دنیا مشهور هستند و استفاده از این خودروها سالیان زیادی است که در کشورهای امریکا، برزیل، اسپانیا، آلمان و ژاپن رواج دارد.

3-1-   استقرار سازوکار استفاده از وسایل نقلیه هیبریدی

کشورهای پیشرفته ای نظیر آمریکا، ممالک اروپایی، ژاپن و کره جنوبی در سالهای اخیر استفاده از انواع سوخت های سبز و نیروهای پیشران خودرو را برای کاهش آلودگی های زیست محیطی به کارگرفته اند که یکی از موفق ترین آنها کاربرد موتورهای " هیبریدی" است. 

خودرو"هیبریدی" وسیله ای است که برای حرکت کردن از ترکیب دو یا چند منبع مجزای قدرت استفاده می‌کند. اغلب خودروهای هیبریدی در سیستم پیشرانه خود یک موتور احتراق داخلی (معمولاً بنزینی) در کنار یک یا چند موتورالکتریکی دارند که فقط از یکی از این منابع انرژی یا هر دو آن‌ها در کنار یکدیگر استفاده می کند. انواع دیگری از خودروهای هیبریدی هم وجود دارند که از سوخت‌های دیگری چون پروپان، اتانول، هیدروژن یا انرژی خورشیدی بهره می‌برند.

اغلب خودروهای هیبریدی فاقد دود یا صدا ناشی از فعالیت موتور هستند، در حالیکه خودروها و موتورسیکلت های موجود در کشورما بطور متوسط 50 تا 90 دسیبل آلودگی صوتی در اطراف خود ایجاد می کنند. در واقع خودروهای هیبریدی انرژی سینتیكی ترمزگیری را در باتری‌ها ذخیره می‌كنند. هنگامی كه موتور توان كمتری مصرف می‌كند، موتور درونسوز، ژنراتوری را به حركت در می‌آورد تا انرژی الكتریكی در باتری ذخیره شود و همزمان یك موتور الكتریكی را به حركت در می‌آورد كه باعث حركت خودرو می‌شود.

هنگامی كه راننده پدال ترمز خودرو را در سرعت بالا فشار میدهد، انرژى زیادی در خودرو به شکل گرما تلف می شود. در خودروهاى هیبریدى مى توان مقدارى از این انرژى را بازگرداند و در باترى براى استفاده مجدد ذخیره كرد.

تفاوت خودروهای هیبریدی با خودروهای برقی این است كه در خودروهای هیبریدی، سیستم درونسوز انرژی الكتریكی را تأمین می‌كند، اما در خودروهای برقی، باطری‌ها از منابع بیرونی (برق خانگی) شارژ می‌شوند.

بکارگیری خودروهای هیبریدی و یا خودروهای برقی قطعاً باعث کاهش آلودگی های زیست محیطی می شود.

 خودروهای هیبریدی کم مصرف هستند زیرا فقط برای روشن شدن نیاز به بنزین دارند و در سایر شرایط از انرژی الکتریکی ذخیره شده در باتری های خودرو استفاده می کنند.

با توجه به پتانسیل برپاسازی یک شهر نو، انتظار می رود زیرساختهای لازم برای استقرار جایگاههای شارژ خودروهای هیبریدی پیش بینی شود، همچنین با ترغیب بخش خصوصی، حمل و نقل درون شهری به شرکتهای خدماتی که از خودروهای هیبریدی استفاده می کنند واگذار گردد. حتی می توان با ارائه تسهیلاتی مالکین را ترغیب به خرید و استفاده از خودروهای هیبریدی نمود.

 

---

[1] مراحل تدوین پایگاه داده مکانی برتقاضای حمل و نقل شهری ازدیدگاه مدیریت شهری پایدار، کنفرانس ملی مهندسی عمران و محیط زیست در سال ۱۳۹۴

 

[2] مرکز اطلاعات علمی و تخصصی حمل و نقل و ترافیک

سند راهبردی شهر هوشمند: بعد جابجائی هوشمند

مسائل و مشکلات حمل و نقل از قبیل آلودگیهای زیست محیطی، کاهش منابع انرژی، افزایش خسارت های مادی و معنوی ناشی از تصادفات، مشکلات نظارت و مدیریت در حمل و نقل درون شهری، افزایش زمانهای تلف شده و روند رشد سریع تقاضای حمل و نقل به ویژه در ساعات اوج به یک مشکل جدی تبدیل شده است. افزایش تسهیلات حمل و نقل به دلیل نیاز به سرمایه گذاری کلان و زمان زیاد جهت اجرا همواره با محدودیتهای گسترده ای روبروست.

به منظور غلبه بر مشکلات فوق و با توجه به اینکه حل محدودیتهای مذکور با روشهای سنتی غیرممکن می باشد، با نیم نگاهی به پیشرفتهای حاصل در تکنولوژی ارتباطات و الکترونیک، از دهه 1980، سیستمهای حمل و نقل هوشمند[1]مورد توجه قرار گرفت.  ITSبه معنی استفاده و بکارگیری تکنولوژیهای نوین (از قبیل: الکترونیک، ارتباطات و سیستم های کنترل) به منظور ارتقاء سطح ایمنی، کارایی و ارزانی در حمل و نقل است.[2]

در این بخش ضمن بیان اهداف کلی هوشمند‌سازی در بعد جابجایی، کلیه اصول لازم برای رسیدن به جابجایی هوشمند در سطح شهر در قالب سطوح مختلف راهبرد، راهکار، برنامه و اقدام به تفصیل و در دو محور زیرساخت و محتوا-کاربرد بیان می‌گردد.

اهداف کلان جابجایی هوشمند[3]

× تأمین انضباط ترافیکی با جابجایی یکپارچه، ایمن و سریع

× جابجایی سبز

در ادامه راهبردها و راهکارها و براساس آنها برنامه‌ها و اقدامات در راستای بعد جابجایی هوشمند در قالب دو محور زیرساخت و محتوا-کاربرد تشریح می‌گردد.

راهبردها و راهکارهای زیرساختی جابجایی هوشمند

راهبردها و راهکارهایی که در محور زیرساخت برای رسیدن به اهداف جابجایی هوشمند تعیین شده است به شرح ذیل است.

راهبرد:

1. ارتقاء زیرساختهای جابجایی و حمل و نقل

راهکار:

1.گسترش زیرساخت حمل و نقل بهینه

2. گسترش حمل و نقل سبز

 

راهبردها و راهکارهای محتوایی-کاربردی جابجایی هوشمند

راهبردها و راهکارهایی که در محور محتوا-کاربرد برای رسیدن به اهداف جابجایی هوشمند تعیین شده است به شرح ذیل است.

راهبرد:

1. هوشمندسازی جابجایی و حمل و نقل

2. ارتقاء کیفیت جابجایی و حمل و نقل

راهکار:

1. ساماندهی ترافیک

2. کنترل وضعیت‌های اضطراری

3. گسترش ناوبری پیشرفته

4. گسترش ایمنی جابجایی

 

جدول اهداف کلان، راهبردها، راهکارها، برنامه ها، اقدامات و پروژه های متصور در بعد جابجائی هوشمند

---

[1] ITS (Intelligent Transportation Systems)

[2] مقدمه ای بر سیستمهای حمل و نقل هوشمند، جلد اول، گزارش شماره: 4-ج مهرماه 1381

[3] Smart Mobility